Księga Wszystkich Dusz

• Gatunek: fantasy historyczne / fantasy współczesne / romans paranormalny
• Autorka: Deborah Harkness
• Główni bohaterowie:
  • Diana Bishop
  • Matthew Clairmont (Matthew de Clermont)
  • Marcus Whitmore
  • Phoebe Taylor
  • Sarah Bishop
  • Ysabeau de Clermont
  • Gallowglass
• Świat: współczesny Oksford, Francja, elżbietańska Anglia oraz społeczności czarownic, wampirów i demonów
• Najważniejsze motywy:
  • zakazana miłość (forbidden love)
  • magia i alchemia
  • wampiry i czarownice
  • podróże w czasie
  • tajemnicze manuskrypty
  • rodzinne dziedzictwo
  • nieśmiertelność i przeznaczenie
• Liczba wydanych tomów: 5
• Pierwszy tom: „Księga czarownic” (A Discovery of Witches, 2011)
• Najnowszy tom: „Wyrocznia czarnego ptaka” (The Black Bird Oracle, 2024; polskie wydanie 2026)
• Kolejna książka: „The Falcon and the Rose” – w przygotowaniu

„Księga wszystkich dusz” (All Souls) to seria powieści fantasy amerykańskiej pisarki Deborah Harkness, łącząca magię, historię, alchemię i romans paranormalny. Głównymi bohaterami są Diana Bishop, historyczka wywodząca się z rodu czarownic, oraz Matthew Clairmont, wielowiekowy wampir i naukowiec. Ich losy splatają się po odkryciu tajemniczego manuskryptu w oksfordzkiej Bibliotece Bodlejańskiej. Książki z cyklu „Księga wszystkich dusz” przedstawiają świat, w którym ludzie nieświadomie żyją obok istot nadprzyrodzonych, a dawne prawa, rodzinne sekrety i zakazane uczucia wpływają na współczesne wydarzenia.

Księga wszystkich dusz – książki z oryginalnej trylogii

Literacką historię Diany i Matthew rozpoczyna „Księga czarownic” (A Discovery of Witches), wydana w oryginale w 2011 roku. Diana Bishop prowadzi badania nad historią alchemii i stara się unikać korzystania ze swoich magicznych zdolności. Podczas pracy w oksfordzkiej bibliotece natrafia na manuskrypt Ashmole 782, który wzbudza zainteresowanie przedstawicieli różnych nadprzyrodzonych społeczności. Odkrycie zmusza bohaterkę do ponownego zmierzenia się z rodzinnym dziedzictwem.

Ważnym elementem pierwszej części jest relacja Diany z Matthew Clairmontem. Związek czarownicy i wampira narusza zasady obowiązujące w ich świecie, dlatego rozwijające się uczucie prowadzi do konfliktu z przedstawicielami nadprzyrodzonych społeczności. Motyw zakazanej miłości łączy się z poszukiwaniem wiedzy o pochodzeniu istot magicznych, tajemnicami dawnych rodów i odkrywaniem własnych zdolności.

Drugi tom, „Cień nocy” (Shadow of Night), przenosi znaczną część akcji do elżbietańskiej Anglii. Podróż w czasie pozwala bohaterom zetknąć się z historycznymi postaciami, dawnymi praktykami magicznymi oraz realiami życia w XVI wieku. Historia rozwija również wątki dotyczące pochodzenia Diany i wpływu przeszłości na wydarzenia rozgrywające się w świecie współczesnym.

Oryginalną trylogię zamyka „Księga życia” (The Book of Life). W trzeciej części powracają zagadnienia związane z manuskryptem, historią nadprzyrodzonych istot i zasadami regulującymi ich wzajemne relacje. Rozwijają się także konflikty rodzinne oraz polityczne, a decyzje bohaterów prowadzą do rozstrzygnięcia głównych wątków trylogii.

Księga wszystkich dusz – Przemiana i Wyrocznia czarnego ptaka

Po zakończeniu oryginalnej trylogii Deborah Harkness rozbudowała świat „Księgi wszystkich dusz” o kolejne powieści. Czwarty i piąty tom rozwijają historie postaci znanych z wcześniejszych książek, wprowadzają nowe konflikty oraz pogłębiają wiedzę o magicznych rodach i ich tradycjach.

„Przemiana” (Time's Convert), wydana w oryginale w 2018 roku, koncentruje się przede wszystkim na Marcusie Whitmorze i Phoebe Taylor. Historia przedstawia doświadczenia związane z przemianą człowieka w wampira, zestawiając wydarzenia z czasów rewolucji amerykańskiej ze współczesnością. Ważne miejsce zajmują rodzinne tradycje, nieśmiertelność i konieczność dostosowania się do zasad panujących w społeczności wampirów.

Piąty tom, „Wyrocznia czarnego ptaka” (The Black Bird Oracle), ukazał się w oryginale w 2024 roku, a w Polsce w 2026 roku. Fabuła ponownie koncentruje się na Dianie Bishop, która musi zmierzyć się z pytaniami dotyczącymi magicznych zdolności swoich dzieci oraz tajemnicami rodziny Proctorów. Powrót do rodowej posiadłości Ravenswood otwiera kolejny etap odkrywania dziedzictwa czarownic i poznawania potężniejszych odmian magii.

Obie powieści są powiązane z wydarzeniami z pierwszych trzech części. „Przemiana” rozwija historię bohaterów drugoplanowych, natomiast „Wyrocznia czarnego ptaka” ponownie skupia się na losach Diany. Znajomość oryginalnej trylogii pozwala lepiej zrozumieć relacje między postaciami i znaczenie wcześniejszych wydarzeń.

Świat Księgi wszystkich dusz – magia, alchemia i istoty nadprzyrodzone

Jedną z charakterystycznych cech twórczości Deborah Harkness jest połączenie fantastyki z historią nauki i alchemii. Autorka, będąca również historyczką, wykorzystuje w powieściach motywy dawnych rękopisów, praktyk badawczych i przemian europejskiej kultury. Historyczne miejsca i wydarzenia stanowią ważne tło dla fikcyjnych konfliktów, a poszukiwanie wiedzy bywa równie istotne jak rozwój relacji między bohaterami.

Świat przedstawiony zamieszkują trzy główne grupy istot nadprzyrodzonych: czarownice, wampiry i demony. Poszczególne społeczności posiadają własne tradycje, zdolności i zasady funkcjonowania. Ich wzajemne relacje podlegają kontroli Kongregacji, czyli instytucji odpowiedzialnej za przestrzeganie prawa obowiązującego nadprzyrodzone istoty. Konflikty wynikające z tych ograniczeń stanowią jeden z fundamentów fabuły.

Ważną rolę odgrywa również sposób przedstawienia magii. Zdolności czarownic mogą mieć różne pochodzenie i charakter, a ich rozwijanie wiąże się z poznawaniem historii własnej rodziny. Wampiry przedstawione są jako istoty długowieczne, których doświadczenia obejmują wiele epok i wydarzeń historycznych. Dzięki temu osobiste historie postaci splatają się z przemianami zachodzącymi na przestrzeni stuleci.

W przeciwieństwie do klasycznych powieści fantasy rozgrywających się w całkowicie fikcyjnych krainach wydarzenia „Księgi wszystkich dusz” osadzone są w rozpoznawalnych miejscach, takich jak Oksford, Londyn czy francuskie posiadłości arystokratyczne. Elementy nadprzyrodzone współistnieją z codziennym życiem, badaniami naukowymi i rzeczywistą historią.

Księga wszystkich dusz – wydania książek i komplety serii

Książki Deborah Harkness ukazują się w różnych wydaniach, które mogą różnić się oprawą, tłumaczeniem, szatą graficzną i podziałem treści. Szczególnie istotne jest rozróżnienie starszych polskich edycji od nowszych wydań poszczególnych powieści. W dawnych publikacjach niektóre tomy zostały podzielone na osobne części, przez co ich numeracja może różnić się od obecnej kolejności cyklu.

Nowsze wydania publikowane przez Wydawnictwo Mag obejmują pięć powieści w odrębnych tomach. Wśród nich znajdują się również edycje w twardych oprawach z barwionymi brzegami. Przy wyborze kompletu warto zwrócić uwagę na zawartość zestawu oraz rok wydania, ponieważ starsze pakiety mogą nie obejmować najnowszych części.

Poszczególne książki są dostępne także w wybranych formatach elektronicznych. Przy kompletowaniu serii znaczenie mają zgodność wydań, kolejność tomów i preferowany sposób czytania. Warto przejrzeć dostępne książki z cyklu „Księga wszystkich dusz”, porównać edycje i wybrać pojedyncze powieści lub zestaw do rozpoczęcia bądź uzupełnienia kolekcji.