Cyprian Kamil Norwid

Cyprian Kamil Norwid, dziewiętnastowieczny poeta, prozaik i malarz. Jego twórczość ponownie odkryli poeci młodopolscy. Tworzył współcześnie z największymi romantykami, jednak jego twórczość odbiega od głównego nurtu polskiego romantyzmu, niektórzy przypisują jego twórczości elementy klasycyzmu lub nazywają go prekursorem parnasizmu w literaturze polskiej. Obecnie wiersze i inne książki Cypriana Norwida należą do zrębu polskiej kultury, mają też stałe miejsce wśród obowiązkowych lektur szkolnych. „Fortepian Szopena”, „Bema pamięci żałobny rapsod”, „Promethidion” i inne utwory Norwida nie tylko należą do spisu lektur, ale też są wciąż deklamowane, śpiewane i nagrywane przez współczesnych polskich artystów.

Podstawowe dane:

  • Data urodzenia: 24 września 1821
  • Gatunek literacki: poezja
  • Znane dzieła: Fortepian Szopena, Bema pamięci żałobny rapsod, Promethidion

 

Opis autora

Cyprian Kamil Norwid urodził się w 1821 roku w Głuchach, mazowieckiej wsi koło Radzymina, w szlacheckiej rodzinie, która od strony matki wywodziła się aż z Sobieskich. Matka Cypriana wcześnie go odumarła. Kilkuletni chłopiec wychowywał się w domu prababki, następnie przeniesiono go do Warszawy, gdzie wraz z bratem, Ludwikiem Norwidem uczył się w gimnazjum. Nie ukończył go jednak, po przerwaniu szkoły uczył się jeszcze malarstwa i rysunku, a także sam poszerzał swoją wiedzę.

Mimo, że nie dokończył formalnej edukacji, Cyprian Norwid – w dużym stopniu samodzielnie – zdobył obycie w dziedzinie literatury, kultury i sztuki, które później pozwoliło mu tworzyć wybitne dzieła. W Warszawie Cyprian Norwid wszedł w krąg tzw. Cyganerii Warszawskiej, w 1840 roku kilka jego wierszy ukazało się w warszawskiej prasie, jednak nie zdobyły większego uznania. W 1842 roku Norwid wyjechał za granicę i już nigdy później nie wrócił do ojczyzny.

Rzym, Berlin, Paryż, Ameryka i znów Paryż – emigracyjny szlak Cypriana Norwida

Cyprian Norwid przez kilka lat podróżował po Europie. We Włoszech zawarł znajomość z mecenaską sztuki i pianistką Marią Kalergis i jej przyjaciółką, Marią Trębicką. Obydwie panie odegrały dużą rolę w artystycznym i osobistym życiu poety, jednak ani jedna, ani druga nie odwzajemniła jego uczuć. Brak powodzenia zawodowego i szczęścia w miłości położyły się cieniem na całym późniejszym życiu Cypriana Norwida. W kolejnych latach odwiedził Berlin, Brukselę i ponownie Rzym, w 1849 na kilka lat osiadł w Paryżu. Jego sytuacja materialna była zła. Aby ją poprawić, Norwid na przełomie lat 1852 i 1853 roku wyjechał do Ameryki. Nie wzbogacił się jednak, nie potrafił odnaleźć się w świecie ekspansywnego kapitalizmu,  wrócił więc do Francji po półtora roku.

W ciągu następnych lat Cyprian Kamil Norwid żył i tworzył w Paryżu. Pisał utwory poetyckie i krótkie formy prozą, malował, rysował i rzeźbił, a także występował, przemawiając i deklamując. Jego twórczość nie przyniosła mu jednak pieniędzy ani sławy, choć w 1863 roku, nakładem wydawnictwa Brockhausa, ukazał się tom jego „Poezyj”, jedyny zbiór wydany za życia poety. Wciąż pogarszająca się sytuacja materialna i zdrowotna zmusiła Norwida do zamieszkania w podparyskim Domu św. Kazimierza, przytułku dla ubogich polskiego pochodzenia. Tam, przez ostatnie lata życia Norwid żył i pracował, jednak coraz bardziej odsuwał się od ludzi, aż zmarł w 1883 roku. Został pochowany w Ivry, następnie na cmentarzu Montmorency, a później przeniesiono jego szczątki do zbiorowej mogiły. W 2001 roku ziemia z grobu Cypriana Norwida została złożona w Krypcie Wieszczów Narodowych na Wawelu, obok szczątków Mickiewicza i Słowackiego.

Cyprian Kamil Norwid – poeta odkryty przez potomnych

Poezja Cypriana Norwida została na nowo odkryta i spopularyzowana w okresie Młodej Polski, szczególnie przez Zenona Przesmyckiego „Miriama”. Otoczył on Norwida nimbem „poety przeklętego”, odrzuconego i niezrozumianego przez współczesnych, odkrytego dopiero przez potomnych. Takie ukazanie Norwida potwierdzały poniekąd utwory samego poety, które nabrały przez to proroczego, wieszczego charakteru. W jednym z najsławniejszych swoich wierszy „Coś ty Atenom zrobił…” napisał:

„Każdego z takich, jak ty, świat nie może

Od razu przyjąć na spokojne łoże,

I nie przyjmował nigdy, jak wiek wiekiem”.

Do najbardziej znanych utworów Cypriana Norwida należą liczne wiersze, prozą „Czarne kwiaty” i „Białe kwiaty”, nowela „Ad leones”, poemat „Quidam”, tomik „Vade-mecum”, poetycki traktat o sztuce „Promethidion” itd. Norwid pozostawił po sobie także grafiki, rysunki i obrazy, choć do dziś zachowało się ich niewiele; tłumaczył także Byrona.

Twórczość Cypriana Norwida znalazła miejsce nie tylko w książkach i podręcznikach do języka polskiego, ale i we współczesnej kulturze masowej. Do twórczości poety nawiązała Budka Suflera, jego wiersze śpiewali m.in. Czesław Niemen, Stan Borys, Przemysław Gintrowski, Maciej Maleńczuk, Closterkeller, Dr Misio. Polsko-norweski zespół De Press wydał w 2010 r. album „Norwid - Gromy i pyłki", złożony z 19 utworów z tekstami wierszy Cypriana Norwida.

więcej
Filtruj
Kategorie
Wybrani autorzy
Wydawnictwo
  • więcej
Okładka
Cena
Ocena

Cyprian Kamil Norwid - książki

Liryki (najważniejsze)

  • Bema pamięci żałobny rapsod (1851)
  • Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie (styczeń 1856)
  • Do obywatela Johna Brown (1859)
  • W Weronie
  • Italiam!, Italiam!
  • Moja ojczyzna
  • Pieśń od ziemi naszej
  • Vade-mecum (1858–1866)
  • Moja piosnka (Do kraju tego...)

Poematy

  • Wesele. Powieść. (1847)
  • Pompeja (1848 lub 1849)
  • Niewola. Rapsod (1849)
  • Promethidion. Rzecz w dwóch dialogach z epilogiem (1851)
  • Szczesna. Powieść (1854)
  • EPIMENIDES. Przypowieść (1854)
  • QUIDAM. Przypowieść (1855–1857)
  • Fulminant. Rapsod (1863)
  • Fortepian Szopena (1863–1864)
  • Że piękno to jest... (1865)
  • Rzecz o wolności słowa (1869)
  • Assunta (1870)

Proza

  • Łaskawy opiekun, czyli Bartłomiej Alfonsem (1840)
  • Wyjątek z pamiętnika (1850)
  • Czarne kwiaty (1856) 
  • Białe kwiaty (1856)
  • Bransoletka. Legenda dziewiętnastego wieku (1858)
  • Cywilizacja. Legenda (1861)
  • Ostatnia z bajek (1882)
  • Milczenie
  • Pamiętnik Podróżny

Nowele

  • „Ad leones!” (1883)
  • Stygmat (1883)
  • Tajemnica lorda Singelworth (1883)
  • Archeologia (1866)
  • Dwie powieści (1866)

Dramaty

  • Noc tysiączna druga. Komedia (1850)
  • Wanda (1851)
  • Krakus. Książę nieznany (1851, 1861)
  • Słodycz (1855 lub 1856)
  • Aktor. Komediodrama (1867)
  • Pierścień Wielkiej Damy, czyli Ex-machina Durejko (1872)
  • Kleopatra i Cezar (ok. 1870, 1878)
  • Za kulisami