Maria Konopnicka

W historii polskiej literatury Maria Konopnicka zapisała się jako znakomita poetka i twórczyni bajek dla dzieci (m.in."O krasnoludkach i sierotce Marysi"). Napisała również opowiadania takie jak: "Dym", "Nasza szkapa" czy "Mendel Gdański". Jej najbardziej znanym wierszem jest "Rota".

 

Podstawowe dane:

  • Data i miejsce urodzenia:  23 maja 1842, Suwałki
  • Data i miejsce śmierci: 8 października 1910, Lwów
  • Popularne utwory: Mendel Gdański, Rota, O Janku Wędrowniczku, O krasnoludkach i sierotce Marysi, Dym, Nasza Szkapa
  • Gatunki literackie: Literatura piękna, Literatura dla dzieci, Poezja

Opis autorki

Dzieciństwo i młodość pisarki

Maria Konopnicka przyszła na świat jako Maria Stanisława Wasiłowska 23 maja 1842 roku w Suwałkach. Rodzicami poetki byli Józef Wasiłowski i Scholastyka z rodziny Turskich, którzy zamieszkiwali dom w Suwałkach przy ulicy Kościuszki 31. Budynek nadal istnieje i znajduje się w nim muzeum. Maria w wieku 7 lat wraz z rodzicami przeniosła się do Kalisza i zamieszkała na parterze pałacu Puchalskich, na Warszawskim Przedmieściu.

Jako 12-latka poetka straciła matkę. Ojciec musiał sam wychowywać Marię i jej rodzeństwo: Wandę Zenobię, Jana Jarosława, Laurę Celinę i Jadwigę Julię. Był prawnikiem, obrońcą Prokuratorii Generalnej i patronem Trybunału Cywilnego. Jednocześnie Józef Wasilewski wyznawał gorliwie wiarę chrześcijańską i w niej wychowywał swoje dzieci.

W latach 1855–1856 Maria Konopnicka przebywała na pensji u sióstr Sakramentek w Warszawie, gdzie poznała Elizę Pawłowską, później Orzeszkową, z którą dzieliła literacką pasję. O zamiłowanie Marii do literatury zadbał ojciec, który czytał dzieciom dzieła Słowackiego, Krasińskiego czy Mickiewicza.

Dorosłość Marii i pierwsze próby literackie

W 1862 roku Maria wyszła za mąż za zubożałego ziemianina, starszego od niej o 12 lat Jarosława Konopnickiego herbu Jastrzębiec. Po ślubie zamieszkała wraz z małżonkiem w niewielkim domu w Bronowie koło Poddębic. Jarosław Konopnicki był najstarszym z braci, dlatego to jemu przypadło w udziale zarządzanie dobrami rodzinnymi, w skład których wchodziły wsie: Konopnica, Bronówek i Bronów.

Na strychu swojego nowego domu młoda mężatka znalazła dużo ciekawych książek, w tym wybór klasyków francuskich i niemieckich. Przejawiała ogromną pasję czytania, co w jej otoczeniu było uznawane za dziwactwo. Była także doskonałą gospodynią, urządzającą gwarne biesiady dla męża i jego gości. W 1863 roku Konopnicka urodziła syna Tadeusza i wraz z nim i mężem musiała udać się na emigrację, w obawie przed aresztowaniem Jarosława Konopnickiego. Rodzina przebywała w Wiedniu i Dreźnie, ale w drugiej połowie 1864 roku wróciła do kraju. Co ciekawe, w ciągu pierwszej dekady małżeństwa Maria Konopnicka urodziła aż ośmioro dzieci, z których dwoje zmarło zaraz po przyjściu na świat.

Wychowywanie pociech nie przeszkodziło Marii Konopnickiej w rozwijaniu literackiej pasji i w samokształceniu. Chciała być samowystarczalna i przestała jej odpowiadać wyłącznie rola gospodyni domowej. Mąż ograniczał ją w różnoraki sposób i nie podobały się mu jej literackie zainteresowania.

W 1872 roku państwo Konopniccy sprzedali zrujnowany majątek rodzinny i zamieszkali w guberni kaliskiej, w folwarku w Gusinie, który wydzierżawili. Tu Maria Konopnicka napisała poemat „W górach”. Spotkał się on z przychylnymi opiniami, m.in. Henryka Sienkiewicza. To dodało Konopnickiej skrzydeł – podjęła decyzję o rozstaniu z mężem. W 1876 roku odeszła od niego, a w 1877 roku przeniosła się z dziećmi do Warszawy. Jej perypetie opisuje wiersz „Przed odlotem”.

Mimo rozstania, pozostała w kontakcie z Jarosławem, który zbankrutował, ponieważ wydawał duże kwoty na wykupywanie chłopów od służby w rosyjskim wojsku.

Do 1890 roku Maria Konopnicka mieszkała w stolicy Królestwa Polskiego, utrzymując siebie i dzieci z udzielania prywatnych lekcji i korepetycji. Z czasem zaczęła tłumaczyć odpłatnie różne pisma. Była poliglotką – posługiwała się językiem francuskim, niemieckim i rosyjskim, a później nauczyła się języka angielskiego, włoskiego i czeskiego. Była aktywistką społeczną – brała udział w dozwolonych oraz konspiracyjnych akcjach społecznych, takich jak Czytelnie dla Kobiet, Koło Oświaty Ludowej czy sprawowanie opieki nad więźniami politycznymi. W 1882 i 1884 roku wyjeżdżała kolejno do Austrii i Włoch, co zaowocowało napisaniem poematów. W latach 1884–1886 pełniła funkcję redaktorki pisma kobiecego „Świt”.

W latach 90. XIX wieku Konopnicka zaczęła więcej podróżować: do Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch i Francji. Pozostawała jednak w kontakcie z wydawnictwami i prasą oraz organizacjami społecznymi każdego zaboru w Rzeczpospolitej Polskiej, w tym z Macierzą Szkolną.

Sprzeciw pisarki wobec administracji pruskiej miał odzwierciedlenie w jej twórczości, między innymi w znakomitych poematach. W 1905 roku Konopnickiej udało się przedostać do Warszawy, gdzie przez kolejne dwa lata organizowała akcje pomocowe dla więzionych w związku z ewolucją.

Kariera literacka Konopnickiej

Debiutem poetyckim Marii Konopnickiej był wiersz „W zimowy poranek”, który wydała w piśmie „Kaliszanin” w 1870 roku, jeszcze w trakcie małżeństwa z Jarosławem. Jednak dopiero udany i dobrze oceniony cykl poetycki „W górach” sprawił, że Maria zajęła się na pełny etat karierą poetycką. W okresie zaborów Polski pisała nowelki i powieści dla dzieci i młodzieży, w których pojawiały się motywy zmian społecznych, czego przykładem są dzieła: „Mendel Gdański” z 1890 roku, „O Janku Wędrowniczku” z 1893 roku oraz „O krasnoludkach i sierotce Marysi” z 1896 roku.

W 1902 roku, zarówno we Lwowie, jak i w Krakowie, świętowano 25–lecie pracy literackiej Marii Konopnickiej, a w dowód uznania, w 1903 roku, otrzymała ona od narodu dar w postaci dworku w Żarnowcu na Pogórzu Karpackim.

W swojej karierze pisarskiej Konopnicka tworzyła różne gatunki literackie. Początkowo były to poematy stylizowane na pieśni, jak i wiersze. Później, od 1882 roku, zajmowała się prozą beletrystyczną, reportażem i nowelistyką. Inspiracją dla niej były dzieła Bolesława Prusa, Henryka Sienkiewicza czy jej przyjaciółki, Elizy Orzeszkowej. Debiutem prozaicznym autorki były „Cztery nowele” z 1888 roku. Pisała ona także szkice reportażowe w nurcie literatury realistycznej oraz wierszyki dla dzieci, z których jest znana.

Jednym z najbardziej znanych wierszy Konopnickiej jest „Rota”, która została opublikowana w 1908 roku w miesięczniku „Przodownica”. Pełna emocji „Rota” zrobiła karierę dopiero w 1910 roku, podczas obchodów grunwaldzkich.

Maria Konopnicka zmarła 9 października 1910 roku na zapalenie płuc w sanatorium Kisielki we Lwowie. Została pochowana na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie, w Panteonie Wielkich Lwowian.

więcej
Filtruj
Kategorie
Wybrani autorzy
  • więcej
Seria
  • więcej
Wydawnictwo
  • więcej
Okładka
Dostępność
Cena
Ocena

Maria Konopnicka - książki

  • Rota (1908)
  • Stefek Burczymucha
  • Wolny najmita
  • W poranek
  • Tęsknota
  • Noc
  • Kubek
  • Jaś nie doczekał
  • Pieśń o domu
  • Cztery nowele (1888)
  • Moi znajomi (1890)
  • Na drodze (1893)
  • Nowele (1897)
  • Ludzie i rzeczy (1898)
  • Na normandzkim brzegu
  • Śpiewnik dla dzieci
  • O Janku Wędrowniczku (1893)
  • O krasnoludkach i o sierotce Marysi (1896)
  • Na jagody (1903)
  • Szkolne przygody Pimpusia Sadełko (1905)
  • Co słonko widziało
  • Dym
  • Nasza szkapa
  • Z mojej Biblii (1896)
  • Linie i dźwięki (1897)
  • Italia (1901)
  • Drobiazgi z podróżnej teki (1903)
  • Śpiewnik historyczny (1904)
  • Ludziom i chwilom (1905)
  • Nowe pieśni (1905)
  • Głosy ciszy (1906)
  • W zimowy poranek (1870)
  • Kaliszowi (1888)
  • Memu miastu (1897)