Uwaga! Tekst ma charakter wyłącznie informacyjny, nie służy samodiagnozie ani samoleczeniu i nie może zastąpić indywidualnej porady lekarskiej!
Spis treści:
- Na czym polega reakcja alergiczna organizmu?
- Czy wapno leczy alergię? Fakty i mity
- Wapno na alergię – badania kliniczne
- Na co uważać biorąc wapno na alergię? Możliwe interakcje z lekami
- Niedobory wapnia w chorobach alergicznych
Na czym polega reakcja alergiczna organizmu?
Alergia to nadmierna odpowiedź układu odpornościowego na czynniki niechorobotwórcze, na przykład pyłki roślin, roztocza, jad lub ślinę owadów, lub niektóre pokarmy. Jej objawy w dużej mierze pokrywają się z objawami innych stanów zapalnych i należą do nich m.in. obrzęk, swędzenie, katar, kaszel, kichanie, łzawienie, a przypadku alergii pokarmowych także zaburzenia trawienne.
Jedną z kluczowych substancji biorących udział w powstawaniu reakcji alergicznych jest histamina. To dlatego, obok steroidowych leków przeciwzapalnych, do najskuteczniejszych sposobów walki z objawami alergii należą leki przeciwhistaminowe (np. cetyryzyna, loratadyna czy feksofenadyna).
Gwarancja najniższej ceny
Czy wapno leczy alergię? Fakty i mity
Skąd w ogóle wziął się pomysł, że „wapno” (tak potocznie nazywa się nieorganiczne sole wapnia zażywane jako suplementy diety lub leki) pomaga w łagodzeniu objawów alergii? Przekonanie to prawdopodobnie wzięło się z obserwacji, że jony wapnia stabilizują błony komórkowe i zmniejszają przepuszczalność drobnych naczyń krwionośnych. Przez to miałyby zmniejszać obrzęk, który towarzyszy stanom zapalnym, w tym również reakcjom alergicznym.
Czy jednak działa to w praktyce? Biorąc pod uwagę rozpowszechnienie przekonania o skuteczności „wapna” w łagodzeniu objawów alergii, znajdujemy na nie zadziwiająco mało dowodów naukowych. Zresztą, przekonanie to nie jest uniwersalne i w dużej mierze zależy od regionu – żywią je głównie osoby pochodzące z Europy środkowej, np. Polski, Niemiec, Czech i Węgier.
Powiedzmy jednak wyraźnie: wapno nie leczy alergii! Można rozważać wyłącznie kwestię jego wpływu na nasilenie objawów. Również leki przeciwhistaminowe i przeciwzapalne nie leczą jej przyczyn, a jedynie znoszą objawy. Jedyną przyczynową metodą leczenia alergii jest immunoterapia, potocznie zwana „odczulaniem”.
Gwarancja najniższej ceny
Wapno na alergię – badania kliniczne
Pierwsze badania potwierdzające skuteczność wapnia w łagodzeniu objawów alergii pochodzą z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Ich metodologia budzi jednak wątpliwości współczesnych badaczy.
Do nowszych badań klinicznych przeprowadzonych zgodnie z regułami EBM, czyli medycyny opartej na dowodach (ang. Evidence-Based Medicine) należy niemieckie badanie z 1993 roku, mające ocenić wpływ podawanego doustnie węglanu wapnia na objawy alergii na pyłki (zatkany nos, katar i kichanie). W badaniu analizowano wyniki 27 pacjentów z alergią na pyłki, którym podawano doustnie 1000 mg wapnia lub placebo, a następnie wykonywano tzw. prowokację reakcji alergicznej poprzez donosowe podanie alergenu.
Okazało się, że w grupie przyjmującej wapń trzeba było statystycznie większej ilości alergenu, aby uzyskać 40% zmniejszenie przepływu powietrza przez drogi nosowe. Badacze wyciągnęli więc wniosek, że podanie wapnia zmniejszało obrzęk błon śluzowych nosa podczas reakcji alergicznej, jednak nie wpływało na nasilenie innych objawów, takich jak katar lub kichanie.
Polscy naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Warszawie przeprowadzili podobne badanie w 2017 roku, z udziałem 40 osób cierpiących na schorzenia alergiczne. Przedmiotem ich badań nie był jednak katar alergiczny, lecz objawy alergii skórnej wywołane śródskórnym podaniem alergenu, takim jak w popularnych testach. Tym razem nie zaobserwowano żadnego wpływu wapnia (w stosunku do placebo) na stopień reakcji alergicznej, mierzony jako średnica obrzęku (pęcherza) na skórze w miejscu podania alergenu.
Na co uważać biorąc wapno na alergię? Możliwe interakcje z lekami
Jak widać, naukowe przesłanki stojące za popularnym stosowaniem „wapna” na alergię nie są zbyt mocne. Badania dotyczące tej kwestii bazują na małych grupach pacjentów. Niektóre nie wykazują żadnego efektu, a nawet opisane pozytywne rezultaty są raczej niewielkie. Dlatego suplementacja wapniem nie znalazła się na liście oficjalnych zaleceń dotyczących leczenia alergii.
Oczywiście jeśli ktoś zaobserwował, że zażywanie wapnia mu wyraźnie pomaga, to nie ma co na siłę wmawiać, że tak nie jest, nawet jeśli to efekt placebo. Niech je stosuje – jednak po uprzedniej konsultacji z lekarzem! Warto zachować ostrożność i upewnić się, że wapń nie wchodzi w interakcje z zażywanymi lekami antyalergicznymi. Jest to możliwe np. w przypadku niektórych glikokortykosteroidów podawanych doustnie, których wchłanianie wapń może osłabiać.
Niedobory wapnia w chorobach alergicznych
Istnieje jeszcze jeden aspekt wiążący suplementację wapnia z chorobami alergicznymi. Jest to zwiększone ryzyko niedoboru tego pierwiastka u osób z alergią pokarmową na mleko i ich rodzin. W naszym rejonie mleko i nabiał to główne źródła wapnia w diecie. Dzieci uczulone na mleko są go pozbawione, co często skutkuje zmniejszonym spożyciem tego makroelementu kluczowego dla rozwoju kości, zębów, mięśni i układu nerwowego. Rodziny takich dzieci też często rezygnują z mleka i jego przetworów, bo przygotowywanie osobnych posiłków dla każdego bywa kłopotliwe.
Z tego powodu alergicy stosujący dietę eliminacyjną i ich bliscy są narażeni na niedobory wapnia i powinni zwrócić szczególną uwagę na uzupełnienie go z innych źródeł (poza nabiałem) lub odpowiednią suplementację. Najlepiej w tym celu przeanalizować swoją dietę ze specjalistą dietetykiem i ustalić najlepszy sposób postępowania. W tym przypadku regularne zażywanie „wapna” może przynieść alergikom korzyść wykraczającą poza wątpliwy, krótkotrwały wpływ na objawy uczulenia.
Więcej podobnych treści czeka w dziale Zdrowie.
Zdjęcie okładkowe: Shutterstock
Bibliografia
- Matysiak K, Matuszewski M, Feleszko W. Calcium preparations do not inhibit allergic reactions: a randomized controlled trial. Pol Arch Intern Med. 2017;127(9):582-588. doi:10.20452/pamw.4049
- Chlebda-Sieragowska E, Magdalan J, Merwid-Ląd A, Sozańska B, Sozański T, Szeląg A, Trocha M. Is there any hope for calcium use in allergic diseases? Advances in Clinical and Experimental Medicine, 2009; 18(5):507–512
- Bachert C, Drechsler S, Hauser U, Imhoff W, Welzel D. Influence of oral calcium medication on nasal resistance in the nasal allergen provocation test. J Allergy Clin Immunol. 1993;91(2):599-604. doi:10.1016/0091-6749(93)90265-h
Komentarze (0)