Uwaga! Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny, nie służy samodiagnozie ani samoleczeniu i nie może zastąpić indywidualnej konsultacji lekarskiej!
Spis treści:
- Przyczyny bólu gardła
- Co na ból gardła – jakie są domowe sposoby?
- Jak w domu zrobić naturalny „antybiotyk” na gardło?
- Czym nawilżyć gardło domowymi sposobami?
Przyczyny bólu gardła
Właściwe postępowanie przy bólu gardła zależy przede wszystkim od przyczyny, która ten ból spowodowała. Tych może być bardzo wiele – od zupełnie błahych i przemijających do bardzo poważnych. Oto najczęstsze przyczyny bólu gardła:
- infekcje bakteryjne lub wirusowe (np. angina, przeziębienie, mononukleoza zakaźna),
- podrażnienie błony śluzowej gardła spowodowane przesuszeniem, przemarznięciem lub nadużyciem głosu (krzykiem, śpiewem itp.),
- narażenie na dym lub drażniące opary,
- poparzenie gorącym jedzeniem lub napojem,
- urazy mechaniczne gardła (przypadkowe lub np. w następstwie operacji chirurgicznej),
- choroba refluksowa przełyku (tzw. zgaga), czyli zarzucanie kwasu żołądkowego do przełyku,
- choroby nowotworowe gardła lub okolicznych tkanek,
- choroby zapalne bez podłoża infekcyjnego.
Gwarancja najniższej ceny
Przyczyn bólu gardła może być więcej – każdy uraz, podrażnienie lub schorzenie może skutkować bólem o różnym nasileniu, lokalizacji, czasie trwania czy objawach towarzyszących. Dlatego jeśli twoje gardło boli z niejasnej przyczyny, ból jest nietypowy dla zwykłego przeziębienia lub podrażnienia (np. jednostronny czy bardzo silny) lub nie przechodzi po kilku dniach – koniecznie zgłoś się do lekarza! Niech specjalista dokładnie cię zbada i wykluczy niebezpieczne schorzenia, które mogą powodować ból gardła.
Co na ból gardła – jakie są domowe sposoby?
Jeśli masz pewność, że gardło boli cię z powodu niegroźnej infekcji lub podrażnienia, to dobra wiadomość jest taka, że ból gardła powinien minąć w ciągu kilku dni. Aby sobie pomóc, możesz też spróbować domowych metod złagodzenia bólu i dyskomfortu, polegających przede wszystkim na nawilżaniu błony śluzowej i łagodzeniu stanu zapalnego. Co robić?
- Pij dużo wody lub łagodnych napojów niegazowanych (herbaty, ziółek, kompotów, wody z miodem itp.). Unikaj napojów gorących lub mocno kwaśnych, które mogą podrażniać gardło. Popijaj je często, małymi łykami. Dzięki temu błona śluzowa gardła będzie stale nawilżona.
- Zadbaj o odpowiednie nawilżenie powietrza tam, gdzie przebywasz. Zbyt suche powietrze (o wilgotności względnej poniżej 40-50%) przyczynia się do wysuszenia i podrażnienia błon śluzowych.
- Spróbuj ziołowych preparatów powlekających gardło substancjami śluzowymi. W sklepach i aptekach dostępne są pastylki do ssania, syropy i herbatki zawierające np. porost islandzki, korzeń prawoślazu lub podbiału, napar z siemienia lnianego czy lipy. Pomagają one nawilżyć błonę śluzową gardła i chronić ją przed podrażnieniami. Preparaty powlekające są szczególnie przydatne na ból gardła spowodowany głośnym mówieniem lub krzykiem, przesuszonym lub mroźnym powietrzem, narażeniem na dym lub drażniące opary.
- Ssij pastylki na ból gardła. W aptece kupisz pastylki do ssania zawierające substancje lecznicze o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym, odkażającym i łagodzącym (np. chlorchinaldol, flurbiprofen, benzydaminę, amylometakrezol, lidokainę, wyciągi ziołowe czy olejki eteryczne). Jeśli nie masz pod ręką leku, możesz sięgnąć nawet po zwykły twardy cukierek. Choć efekt nie będzie tak dobry jak przy leku, to samo ssanie cukierka zwiększa przepływ śliny, nawilża gardło i łagodzi dyskomfort.
- Płucz gardło roztworem soli, naparem z szałwii czy gargarinem.
- Spróbuj „kuracji zimnem” w postaci lodów. Nie jest to metoda o udowodnionej skuteczności, jednak u niektórych osób schłodzenie tkanek gardła może dać efekt uśmierzający ból i obrzęk, i przynieść przynajmniej chwilową ulgę.
Jeśli ból gardła jest u ciebie spowodowany przez chroniczną zgagę, czyli refluks, nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Tymczasowo możesz pomóc sobie, zażywając środki zobojętniające kwas żołądkowy, np. roztwór sody oczyszczonej, węglan wapnia lub gotowe preparaty alkalizujące z apteki.
Pamiętaj także, aby „oszczędzać” gardło i nie narażać go na dodatkowe podrażnienia. Nie mów za wiele, unikaj gorących i ostrych potraw czy napojów. Zrezygnuj z alkoholu i papierosów (najlepiej na stałe, a już co najmniej na czas choroby). Jeżeli ból gardła nie ustąpi po kilku dniach, koniecznie zgłoś się do lekarza – szczególnie jeśli bólowi towarzyszą mu inne objawy, np. kaszel, gorączka, opuchlizna, chrypa, trudności w przełykaniu, duszność czy powiększenie węzłów chłonnych.
Jak w domu zrobić naturalny „antybiotyk” na gardło?
Przy bólu gardła spowodowanym przeziębieniem czy anginą można spróbować naturalnych środków ograniczających rozwój bakterii. Oczywiście takie domowe sposoby to nie są prawdziwe antybiotyki farmaceutyczne i nie mogą zastąpić leczenia przepisanego przez lekarza, a jedynie je uzupełnić. Naturalne specyfiki, mogące być pomocne przy infekcjach gardła to na przykład:
- Czosnek – można jeść go po rozgnieceniu z solą, np. na kawałku chleba. Warto potrzymać go trochę w ustach, jeśli substancje w nim zawarte mają zadziałać na gardło;
- Tymianek, macierzanka lub oregano – zawierające bakteriobójczy tymol. Można zrobić z nich napar i płukać nim gardło lub postawić w pokoju kominek z olejkami eterycznymi z tych ziół. Pamiętaj, że olejków eterycznych nie powinno się stosować bez rozcieńczenia, szczególnie jeśli mają kontakt ze skórą czy błonami śluzowymi;
- mocny napar szałwii lub nalewka szałwiowa – do płukania gardła, które także mają działanie antybakteryjne i przeciwzapalne.
Czym nawilżyć gardło domowymi sposobami?
Nawilżenie bolącego gardła jest bardzo ważne, ponieważ przesuszone błony śluzowe nie regenerują się odpowiednio i są podatne na dodatkowe infekcje. Nawilżać gardło należy od wewnątrz i od zewnątrz. Jak to robić?
- Nawilżaj gardło od wewnątrz, pijąc dużo wody lub innych napojów. Szczególnie dobre na gardło są łagodne herbatki z rumianku, lipy, imbiru czy igieł sosnowych. Warto dodawać do nich naturalny miód i trochę cytryny (niezbyt dużo, aby nie podrażniać gardła kwasem). Miód łagodzi gardło, a kwaśny smak cytryny stymuluje przepływ śliny, co pomaga utrzymać stan nawilżenia;
- zapewnij gardłu nawilżenie od zewnątrz, chroniąc błonę śluzową przed utratą wilgoci. Pomogą ci w tym preparaty zawierające naturalne śluzy roślinne: porost islandzki, prawoślaz, siemię lniane, kwiat lipy czy korzeń podbiału. Zioła te należą do stałego zestawu tradycyjnych sposobów na nawilżenie i ukojenie chorego gardła. Można je zażywać w postaci pastylek lub cukierków do ssania, herbatek ziołowych, syropów czy lizaków. Domowym sposobem na gardło jest też picie ciepłego mleka z masłem i miodem. Masło natłuszcza i „smaruje” gardło, chroniąc je przed wysuszeniem, a miód łagodzi podrażnienia oraz ewentualny kaszel.
Gwarancja najniższej ceny
Gwarancja najniższej ceny
Gwarancja najniższej ceny
Gwarancja najniższej ceny
Gwarancja najniższej ceny
Gwarancja najniższej ceny
Nawilżanie gardła powinno być też wspierane zachowaniem właściwego mikroklimatu w domu. Należy zapewnić odpowiednią wilgotność względną (ok. 50-70%) i temperaturę powietrza – nie za wysoką, ponieważ taka sprzyja parowaniu wody. Jeśli powietrze w domu jest zbyt suche, można nawilżać je, np. kładąc na grzejniku zmoczone ręczniki, rozstawiając naczynia z parującą wodą lub użyć nawilżaczy powietrza. Dodatkowa aromatyzacja powietrza za pomocą olejków eterycznych (np. tymiankowego, sosnowego czy eukaliptusowego) działa odświeżająco i ułatwia oddychanie, jeśli bólowi gardła towarzyszy katar lub podrażnienie śluzówki nosa. Jeśli masz w domu klimatyzator, oddawaj go regularnie do czyszczenia i dezynfekcji. Zaniedbane urządzenia klimatyzacyjne są źródłem drobnoustrojów chorobotwórczych: bakterii i zarodników pleśni, które często przyczyniają się do infekcji, reakcji alergicznych, co może powodować lub nasilać bóle gardła.
Więcej artykułów znajdziesz na Empik Pasje w dziale Zdrowie.
Zdjęcie okładkowe: Shutterstock
Bibliografia
- Lek. Magdalena Wiercińska, Ból gardła – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby, artykuł w serwisie Medycyna Praktyczna dla pacjenta, https://www.mp.pl/pacjent/objawy/105644,bol-gardla (dostęp 20.09.2025),
- Krüger K, Töpfner N, Berner R, Windfuhr J, Oltrogge JH; Guideline group. Clinical Practice Guideline: Sore Throat. Dtsch Arztebl Int. 2021 Mar 19;118(11):188-94. doi: 10.3238/arztebl.m2021.0121. PMID: 33602392; PMCID: PMC8245861.
Komentarze (0)