Spis treści:
- Dokumentalne filmy o tematyce górskiej
- Najlepsze fabularne filmy o górach na faktach
- Najlepsze filmy o górach fabularne
- Filmy górskie z Leni Riefenstahl
Najwyższe górskie pasma świata od zawsze budzą silne, choć często skrajne, emocje. Z jednej strony zachwycają swoim majestatem, z drugiej – przypominają o potędze natury, która nie daje się okiełznać człowiekowi. O górach oraz osobach, które w imię ekstremalnych wrażeń, sukcesu czy duchowej podróży poświęcili wiele, a czasem wszystko, powstało wiele filmów. Najlepsze filmy o górach przedstawiamy poniżej.
Dokumentalne filmy o tematyce górskiej
Zdobycie wymagającego szczytu zazwyczaj jest historią na tyle heroiczną i naznaczoną swego rodzaju duchowością, że nie potrzebuje hollywoodzkiej dramaturgii. Tym samym często dokumentalny film o górach emocjonalnie angażuje nie mniej niż fabularny dramat czy film akcji. Przykłady? Proszę bardzo.
· „Free solo: ekstremalna wspinaczka” (2018)
Ten nagrodzony Oscarem dokument przedstawia przygotowania Alexa Honnolda do zdobycia góry El Capitan. Nie chodzi tu jednak o zwykłą wspinaczkę. Bohater filmu pragnie wspiąć się na kilometrowy blok granitu w stylu free solo, czyli bez żadnej asekuracji i zabezpieczeń. Słysząc o takim planie, można by pomyśleć, że jest po prostu kandydatem do „Nagrody Darwina”. Jednak obserwując jego drobiazgowe przygotowania – kondycyjne, psychologiczne i logistyczne – orientujemy się, że choć planuje coś szalonego, robi to z głową i pełnym zaangażowaniem. Najpierw wielokrotnie wspina się na skałę z zabezpieczeniem, aby poznać każdy jej fragment, opracować i nauczyć się wszystkich kolejnych ruchów. Ściana jest pionowa i niemal gładka, więc wiadomo, że najmniejszy błąd oznacza pożegnanie z życiem. Chłopak wynajduje wszelkie niewidzialne dla laika nierówności i załamania i podciąga się właściwie za pomocą samych opuszków palców. A pod nim żadnego materaca. Są tylko skały i odległe sylwetki drzew.
Nie będzie żadnym spoilerem fakt, że Alex w końcu realizuje swój cel. Ostatnie 20 minut filmu, które jest rejestracją jego wspinaczki bez żadnego zabezpieczenia, jest emocjonujące bardziej niż niejeden thriller. Te doznania udzielają się nawet członkom ekipy – jeden z kamerzystów co chwilę odwraca wzrok, nie mogąc wytrzymać napięcia. Inni operatorzy rejestrują akcję sami zawieszeni na linach. Czy ich obecność rozproszy Honnolda? Czy będą tymi, którzy zarejestrują jego śmierć? I po co on właściwie tak ryzykuje?
Gwarancja najniższej ceny
· „Ciemna strona Mount Everest” (2025)
Często można spotkać się z narracją, w której chwali się zdobywców najwyższej góry świata. Pomija się jednak obecność tych, bez których uczestnicy komercyjnych wypraw nie daliby rady. Szerpów. To ci tragarze zdobywają szczyty wielokrotnie, wyręczając swoich klientów w dźwiganiu najcięższego ekwipunku.
Bohaterem filmu jest jeden z nich – Mingma Tsiri Sherpa. Zdobył Mount Everest dziewiętnaście razy i obiecał rodzinie, że już nigdy nie będzie się wspinał. W końcu łamie to przyrzeczenie, ale powód jest wyjątkowy – pragnie sprowadzić z powrotem ciała martwych himalaistów (szacuje się, że na Evereście jest ich około trzystu). Ma to dla niego przede wszystkim wymiar religijny – „oczyszczenie góry” ma uspokoić górskie bóstwa. Film prezentuje nie tylko przebieg wyprawy do najwyżej położonych miejsc świata (ach, te widoki!), ale dostarcza również wiedzy o duchowości Szerpów.
Gwarancja najniższej ceny
· „Meru” (2015)
Film dokumentuje próby zdobycia tzw. Płetwy Rekina – niezwykle trudnej trasy wspinaczkowej na szczycie Meru w Himalajach. Obserwujemy drugie i trzecie podejście trzech wspinaczy – Conrada Ankera, Jimmy’ego China i Renana Öztürka. Ich upragniony szczyt to nie jeden z ośmiotysięczników, bo mierzy „zaledwie” 6600 m n.p.m. Jego trudność – a zarazem atrakcyjność – polega na tym, że wymaga od zdobywców wykorzystywania wielu różnych technik wspinaczkowych potrzebnych na tej zróżnicowanej trasie. Te wszystkie szczegóły są oczywiście dokładnie omówione w filmie, ale nie jest to wyłącznie obraz dla osób zainteresowanych techniczną stroną sportów górskich. W tle widzimy również fizyczne i osobiste zmagania z przygotowaniami do wyprawy, a także w jej trakcie.
Góry to obsesja i dlatego nawet kiedy pomiędzy drugą a trzecią wyprawą Chin cudem unika śmierci w lawinie, a Renan mierzy się z poważnym urazem głowy po upadku, i tak wracają na Meru.
Najlepsze fabularne filmy o górach na faktach
Dramatyczne historie rozgrywające się na wysokości kilku tysięcy metrów nad poziomem morza oczywiście chętnie są wykorzystywane przez studia filmowe. Nie ma w tym nic dziwnego, bo ekstremalnie trudne sytuacje zmuszają do heroicznych decyzji i budzą silne emocje, którymi kino karmi się od dekad. Oto najlepsze fabularne filmy o górach na faktach.
· „Everest” (2015)
„Everest” to prawdopodobnie jedyny film z gatunku filmów o górach, w którym występuje tyle gwiazd (m.in. Jake Gyllenhaal, Jason Clarke, Josh Brolin czy Keira Knightley) i który stał się kinowym przebojem. Opowiada historię dramatycznej próby wspięcia się grupy himalaistów na Mount Everest w 1996 roku. Fabuła rozwija co najmniej kilka wątków. Jednym z nich jest aspekt przewodników i wspinaczki na Everest, która stała się komercyjnym biznesem.
Choć sam film otrzymał wiele mieszanych recenzji, pozostaje tym, który wypełnił lukę między dokumentem wspinaczkowym a hollywoodzkim hitem. Dużo lodu, dramatycznych sytuacji i zapierających dech w piersiach zdjęć sprawia, że „Everest” potrafi zadowolić zarówno poszukiwaczy wrażeń, jak i miłośników wspinaczki.
„Everest” wyreżyserowano na podstawie książki „Everest. Na pewną śmierć” Becka Weathersa, jednego z uczestników wyprawy. Warto jednak dodać, że historia została też opisana w książce „Wszystko za Everest” przez Jona Krakauera – alpinistę i pisarza, którego postać również pojawia się w filmie.
· „Krzyk kamienia” (1991)
Film Wernera Herzoga inspirowany jest historią Cesarego Maestriego i Toniego Eggera, którzy jako pierwsi – w 1959 roku – mieli zdobyć szczyt Cerro Torre w Patagonii. Podczas schodzenia ten drugi runął w przepaść wraz z aparatem, który miał udokumentować ich wyczyn. Z braku dowodu ich osiągnięcie jest do dziś kwestionowane.
Akcja filmu opowiada o rywalizacji młodego wspinacza skalnego Martina i doświadczonego alpinisty Rocci. Chłopak twierdzi, że jest w stanie wejść na szczyt Cerro Torre, co wciąż nie udaje się starszemu mężczyźnie. Ruszają na wspólną wyprawę. Jednak w czasie kiedy Roccia opuszcza obóz, by uzupełnić zapasy, Martin atakuje górę bez niego. Po powrocie twierdzi, że dotarł na szczyt, ale nie jest w stanie tego udowodnić, bo jego wspinaczkowy partner zginął wraz z dokumentacją fotograficzną. Roccia nie chce mu uwierzyć i równocześnie nie może się pogodzić z myślą, że to właśnie znienawidzony rywal mógł osiągnąć jego cel przed nim. Tymczasem młodzian odbiera mu nie tylko marzenie, ale też dziewczynę…
· „Infinite Storm” (2022)
To kolejna ciekawa propozycja, w której górskie wyjście jest tylko punktem wyjścia do dalszych, głębszych rozważań. A dzieje się tak za sprawą twórców: reżyserki Małgorzaty Szumowskiej i operatora Michała Englerta. Główna bohaterka grana przez Naomi Watts wychodzi w góry jako ratowniczka. Pewnego dnia, na Górze Waszyngtona w New Hampshire, w pełnej śnieżycy, znajduje mężczyznę ledwo ubranego, który w pierwszej chwili wygląda jak nieżywy. Gdy okazuje się, że jednak żyje, postanawia sprowadzić go na dół. Co nią powoduje? Jaką mroczną historię kryje w sobie?
Film – pierwsza amerykańska produkcja duetu twórców – jest przejmujący także z tego powodu, że został oparty na faktach. Na premierze w Nowym Jorku obecna była nie tylko obsada, artyści, ale też Pam Bales – pierwowzór głównej bohaterki. To, co zachwyca w tym filmie, to surowa, stworzona w bardzo trudnych warunkach świetna rola Naomi Watts.
· „Siedem lat w Tybecie” (1997)
Film jest oparty na autobiografii Heinricha Harrera o tym samym tytule. Opowiada o młodym austriackim alpiniście (Brad Pitt), który tuż przed wybuchem II wojny światowej opuszcza ledwo co poślubioną ciężarną żonę i wyrusza na wyprawę w Himalaje. Tam zostaje pojmany i trafia do brytyjskiego obozu jenieckiego. Po wielu próbach udaje mu się w końcu uciec. W towarzystwie Petera Aufschnaitera (David Thewlis) pokonuje wielokilometrową, trudną trasę i trafia do Tybetu, gdzie zderza się z nieznaną sobie wcześniej kulturą. Po pewnym czasie zostaje nauczycielem Dalajlamy, ucząc go o zachodnim świecie. Zaprzyjaźnia się z chłopcem i poznaje zasady buddyzmu.
Heinrich staje się przyszywanym ojcem dla duchowego przywódcy Tybetu, ale równocześnie to myśl o własnym synu jest dla niego motywacją do jakichkolwiek działań. Jego pierwotnym celem było zdobycie Nanga Parbat, a tymczasem w Himalajach odkrywa, że to, co najważniejsze, pozostawił w swoim kraju.
· „K2” (1991)
Ten film o wyprawie w góry Karakorum to pozycja obowiązkowa dla wszystkich fanów gatunku. Stanowi luźną relację prawdziwej historii Jima Wickwire i Louisa Reichardta, pierwszych Amerykanów, którzy z powodzeniem wspięli się na K2 w 1978 r.
W filmie dwóch przyjaciół (Michael Biehn i Matt Craven) dołącza do grupy wspinaczy zmierzających do Karakorum, aby pokonać prawdopodobnie najtrudniejszą górę na świecie. Jednak wspinaczka nie przebiega zgodnie z planem, a po drodze dochodzi do katastrofy. To, co może się tu widzowi podobać, to sceneria i dużo akcji.
Film nie unika jednak wielu błędów – razić mogą słabe, oczywiste dialogi czy wątpliwe decyzje podejmowane przez bohaterów. Nie zmienia to faktu, że jest to produkcja, która świetnie prezentuje ducha wspinaczki, co dla fanów tego gatunku jest prawdopodobnie najważniejsze. Oglądanie „K2” z 1991 roku dzisiaj (zwłaszcza sprzętu wykorzystanego w filmie) pozwala dostrzec, jak daleko zaszliśmy w profesjonalizacji tego sportu w ciągu ostatnich kilku dekad.
· „Wspinaczka” (2017)
„Wspinaczka” opowiada o młodym, bezrobotnym, czarnym mężczyźnie, który postanawia wspiąć się na Mount Everest, aby zdobyć serce dziewczyny. Film jest oparty na prawdziwej historii, ale w komediowym sztafażu.
Kiedy Samy obiecuje Nadii, że dla niej wejdzie na najwyższą górę świata, nie ma pojęcia, na co tak naprawdę się pisze. Nigdy się nie wspinał. Nie wie nawet jaka jest wysokość Everestu, choć przed kierownikiem wyprawy udaje doświadczonego zdobywcę Kilimandżaro. Jednym ze sponsorów jego wyprawy jest radio. To właśnie na antenie relacjonuje na bieżąco przebieg swojej wyprawy. Cała Francja jest oczarowana tym, że ktoś o jego pochodzeniu dokonuje takiego czynu, dodatkowo wzruszona jego miłosnym poświęceniem. W osiągnięciu celu pomaga mu nie tylko zakochanie, ale też krnąbrność i poczucie humoru oraz… pewne romansidło.
· „The Summit” (2012)
W 2008 roku kilka zespołów wspinaczy próbowało wspiąć się na szczyt K2 – przypominamy, góry uważanej za najbardziej niebezpieczną i najtrudniejszą na świecie. Podczas ataku szczytowego seria nieprzewidzianych wydarzeń doprowadziła do śmierci jedenastu wspinaczy. Był to jeden z tragiczniejszych dni w świecie wspinaczki.
„The Summit” dokumentuje katastrofalny incydent na K2. Przygląda się wydarzeniom, które doprowadziły do tragedii i opowiada widzom, kim są główne postacie. Niektóre z ich bohaterskich czynów pomogły bowiem zapobiec jeszcze większej tragedii, choć czasem kosztem ich własnego życia.
To nietypowy film o górach – zawiera zarówno odtworzone sceny, jak i materiał dokumentalny. Opowiada o determinacji, katastrofie i ostatecznie, śmierci, która w wysokich górach zdarza się niezwykle często.
· „Alive, dramat w Andach” (1993)
Samolot z drużyną urugwajskich rugbistów na pokładzie rozbija się w Andach. Ocaleli z katastrofy, nieprzystosowani do panującego zimna młodzi sportowcy, którym kończy się zaopatrzenie, czekają na grupę ratunkową. Szybko jednak okazuje się, że poszukiwania zostają zaniechane, a rozbitkowie odtąd muszą liczyć wyłącznie na siebie. Desperacja i chęć przetrwania popychają ich do podejmowania dramatycznych decyzji. To, co początkowo wydawało się nie do pomyślenia, stopniowo staje się nieuniknione.
Film Franka Marshalla wywołał w swoim czasie wiele kontrowersji. Porusza bowiem społeczne tabu, o którym do tej pory nie było mowy w kinie i tym samym wystawia widza na niemałą próbę.
Warto dodać, że „Alive, dramat w Andach” to nie jedyny film opowiadający o wydarzeniach z 1972 roku. W 2023 roku premierę na Netfliksie miał wyreżyserowany przez Juana Antonio Bayona film „Śnieżne bractwo”. Pozbawiony znanych hollywoodzkich twarzy (w „Alive, dramat w Andach” gra choćby Ethan Hawke) obraz wielu widzów określiło jako bardziej autentyczny.
· „127 godzin” (2010)
Góry to nie tylko niska temperatura i śnieżna sceneria. „127 godzin” przedstawia wstrząsającą opowieść o turyście, który wspinał się w Kanionie Blue John w stanie Utah w USA. Aron Ralston (James Franco) w wyniku wypadku został przygnieciony przez głaz i uwięziony w górach na ponad pięć dni. Miał jedynie mały zapas wody i tępy scyzoryk, ale też ogromną chęć przetrwania, dlatego udało mu się uratować.
Film oparty na treści znalezionej w pamiętniku Ralstona, stanowi kronikę jego bolesnej decyzji, którą musiał podjąć w celu ratowania życia. Niesamowita historia opisuje dramat człowieka, który w niebezpiecznych górach mógł polegać wyłącznie na sobie.
· „Północna ściana” (2008)
Niemiecki film wspinaczkowy z 2008 roku został oparty na prawdziwej historii z czasów Trzeciej Rzeszy. Prezentuje zmagania dwójki wspinaczy w ich wyprawie na potężną północną ścianę Eigeru w Alpach Berneńskich. Bohaterowie dodatkowo będą rywalizować w tym wyścigu z innymi europejskimi zespołami. Szybko ich talent staje się nacjonalistyczną dumą Hitlera i partii nazistowskiej, choć ich samych nie interesuje polityka – co stanowi jeszcze jeden wymiar tej historii.
Ta wielopłaszczyznowa opowieść zawiera sporo oszałamiających wspinaczkowych scen. Pełna jest trzymających w napięciu momentów i wartkiej akcji. Ostatecznie stanowi dla widza całkiem angażującą historię.
Najlepsze filmy o górach fabularne
Zostawmy dokumenty i filmy o tematyce górskiej inspirowane prawdziwymi wydarzeniami. Majaczące miedzy chmurami szczyty oraz urwiska i przepaście są przecież doskonałą scenerią do wciągających historii.
· „Granice wytrzymałości” (2000)
Już sam początek tego filmu dostarcza emocji. Podczas rodzinnej wspinaczki w górach rodzeństwo zawisa wraz ze swym ojcem na linie nad przepaścią. Hak powoli wysuwa się ze skały i całej trójce grozi śmierć. Ojciec nalega, by syn go odciął. Po dramatycznych pertraktacjach mężczyzna w końcu robi to, by ocalić siebie i siostrę. Trzy lata później relacje pomiędzy rodzeństwem są napięte, ale o ile on porzucił wspinanie się dla fotografii, o tyle ona bierze udział w wyprawie na K2. Niestety, podczas burzy wpada wraz z dwoma innymi towarzyszami do szczeliny lodowej. Brat organizuje dla nich pomoc, kompletując bardzo osobliwą drużynę ratunkową. Na dodatek wyposażoną w nitroglicerynę…
Górskie widoki, nieprawdopodobne zwroty akcji, wybuchy i intrygi, a do tego humor. To wszystko sprawia, że jest to rasowe kino przygodowe, w którym co prawda logika czasem przegrywa z dynamiką, ale zapewnia rozrywkę na miarę Hollywood. Na stołku reżyserskim zasiadał Martin Campbell, odpowiedzialny choćby za bondowskie „GoldenEye” i „Casino Royale” czy „Maskę Zorro” i „Legendę Zorro”.
· „Akcja na Eigerze” (1975)
Clint Eastwood gra wykładowcę historii sztuki, który jest byłym płatnym mordercą. Nie dane jest mu jednak odcięcie się od przeszłości. Aby uchronić swoją kolekcję cennych dzieł sztuki przed zainteresowaniem urzędu skarbowego, jest zmuszony przyjąć ostatnie zlecenie. Po jego wykonaniu kochanka wykrada mu chroniące go papiery, które – poza wynagrodzeniem – przyjął w ramach zapłaty za wykonanie poprzedniej „sankcji”. Jeśli chce je odzyskać, musi zabić jeszcze jedną osobę. Tym kimś jest zabójca jego przyjaciela. Musi dołączyć do jego wyprawy na Eiger, by tam go zlikwidować.
Najpierw śledzimy jego katorżnicze przygotowania do wyprawy – nie tylko wśród pięknych gór, ale przede wszystkim u boku pięknej trenerki. Zresztą w tym filmie to nie widok przyrody robi największe wrażenie. Oglądając wspinaczkę, widz siedzący w fotelu będzie odczuwał grozę związaną ze wspinaczką, a na usta będą cisnęły się przekleństwa. To wszystko w akompaniamencie muzyki Johna Williamsa. Warto jeszcze zaznaczyć, że na ekranie widzimy nie kaskadera, a Clinta Eastwooda, który sam odgrywał wszystkie najtrudniejsze sceny. Mniej przyjemnym faktem jest to, że podczas kręcenia filmu jeden z kaskaderów zginął przygnieciony przez głaz.
· „Osiem gór” (2022)
To zupełnie inny film o górach niż większość z tu zaprezentowanych. Główny bohater – trzydziestoletni Pietro – pośród szczytów włoskich Alp nie szuka bowiem adrenaliny i ekstremalnych przygód, a spokoju i ucieczki od dotychczasowego, pełnego zgiełku życia w dużym mieście.
„Osiem gór” Felixa Van Groeningena i Charlotte Vandermeersch uderza w inne struny niż typowe filmy o tematyce górskiej. Dla głównego bohatera dzikie Alpy, w których w dzieciństwie spędzał każde lato, są swoistym Edenem – jedynym miejscem, w którym czuł się naprawdę szczęśliwy, które pokazało mu, czym jest wolność, prawdziwa przyjaźń i które pozwoliło mu lepiej poznać siebie. Uzupełnieniem tej pięknej, choć często melancholijnej historii, są poruszające kadry alpejskich szczytów i dolin oraz muzyka Daniela Norgrena.
Film powstał na podstawie powieści Paolo Cognettiego, który górom poświęcił już kilka książek.
· „Na krawędzi” (1993)
To propozycja, która wnosi do zestawienia filmów o górach odrobinę klasycznej energii lat 90-tych i hollywoodzkiego rozmachu. Akcja dość nietypowej historii rozgrywa się w Górach Skalistych, gdzie Sylvester Stallone musi zmierzyć się nie tylko z siłą natury, ale także grupą złoczyńców.
Ten film ma wszystko, co trzeba by przykuć widza do fotela. Jest pełna brawury akcja, czarny charakter, niebezpieczeństwo i bohater, który poradzi sobie nawet w najtrudniejszej sytuacji. Oprócz tego piękna sceneria, napięcie i zawrotne tempo, co pozwala produkcji utrzymać status jednego z najlepszych thrillerów akcji lat 90-tych.
Filmy górskie z Leni Riefenstahl
Na koniec bonus. Chociaż Leni Riefenstahl (1902-2003) znana jest przede wszystkim jako autorka filmów propagandowych, to jednak reżyseria nie była jej pierwotnym powołaniem. Początkowo występowała jako tancerka, ale kontuzja zmusiła ją do obrania innej ścieżki kariery. Wtedy zainteresowała się kinem. Zanim jeszcze znalazła się za kamerą, zaczynała jako aktorka w filmach górskich (tzw. „Bergfilme”) Arnolda Francka, niemieckiego pioniera tego gatunku.
Zadebiutowała w „Świętej górze” (1926). Historia tego niemego filmu rozpoczyna się od preludium, gdzie Diotima (Riefenstahl) tańczy na skale pośród fal. Zakochuje się w młodym alpiniście, który zapoznaje ją ze światem narciarstwa i wspinaczki wysokogórskiej. Wkrótce jednak dochodzi do tarć pomiędzy nimi oraz drugim mężczyzną, a kulminacją fabuły jest akcja ratunkowa w górach. Wziąwszy pod uwagę, że obraz powstał 100 lat temu, sposób przedstawienia alpejskich widoków wciąż robi wrażenie. Przede wszystkim są to prawdziwe plenery, a nie scenografia w studiu, co nie było wówczas oczywistością.
Kobieta zagrała jeszcze w kilku innych produkcjach Francka, ale w 1932 roku wyreżyserowała swój pierwszy film – „Błękitne światło”. Zagrała w nim również główną rolę. To także film górski, jednak w klimacie fantasy. Opowiada o dziewczynie, która jest brana za mieszkańców okolicznej wioski za czarownicę, ponieważ mieszka na uboczu, zachowuje się dziwnie, chodzi po lasach i górach. Rzeczywiście – w każdą pełnię księżyca odwiedza grotę, w której świeci niebieskie światło. Ci, którzy podążali za nią, ginęli po drodze. Jednak dziewczyna postanawia zrobić wyjątek dla wiedeńskiego malarza i podzielić się z nim swoim sekretem…
W roku swojego reżyserskiego debiutu Leni Riefenstahl zaproponowała usługi filmowe Führerowi. Reszta jest już historią…
Jeśli te kilka tytułów to dla Was wciąż za mało, obejrzyjcie koniecznie „Pomiędzy nami góry” z Kate Winslet i Idrisem Elbą w rolach głównych oraz dokumenty takie jak film Netfliksa z 2017 roku „Góra” czy „Duch śniegów” z 2021 roku. A więcej podobnych rankingów znajdziecie w dziale Oglądam.
Zdjęcie okładkowe: materiały promocyjne
Komentarze (0)