Biesy

pomimo okrucieństwa tamtych czasów polecam każdemu

"Jądro ciemności" - któż nie słyszał o tej książce? Najsłynniejsza powieść autora (być może do spółki z "Lordem Jimem"), trzon adaptacji filmowej dokonanej przez Francisco Forda Coppollę, znanej jako "Czas apokalipsy" (zaskoczeni?), dzieło ponadczasowe i wielopłaszczyznowe. W pozornie prostej powieści marynarza, którego zadaniem na zlecenie kompanii kolonijnej jest dopłynąć do bazy położonej w górnym biegu rzeki i odszukanie niejakiego Kurtza - geniusza w swym fachu, o którym słuch zaginął, kryje się wiele znaczeń, możliwośći interpretacji i ukrytych przesłań. Mamy tu nie tylko wszechobecny komentarz autora do kolonizacji Afryki (przedstawionej zresztą nadzwyczaj sugestywnie), jest również refleksja na temat ludzkiej psychiki w sytuacji ekstremalnej, o atawiźmie, który drzemie w każdym z nas oraz o szaleństwie, któremu wcale niedaleko do geniuszu. Nie jets to dzieło łatwe - przesłanie kryje się głównie zakodowane w symbolice, nie zawsze jasnej i klarownej - ale warto. Gorąco polecam.

Ambrose Bierce - niezbyt znany amerkański pisarz, ale nadzwyczaj zasłużony w swym gatunku - opowiadaniach grozy. W odróżnieniu od chociażby jednak Edgara Allana Poe czy gotyckich klasyków - takich jak Ann Racliffe, E.T.A Hoffman czy Horacy Wallpole jego opowiadanie nie opierają się na ponurym klimacie czy nadnaturalnych zjawiskach - Bierce jest uważany za prekursora gatunku gore, czyli opowiadań, w których strach wywoływany jest głównie przez poziom brutalności, nierzadko graniczący z groteską. Styl pisarza jest nadzwyczaj przystępny i efektywny, opowiadania czyta się bardzo przyjemnie (a jest ich sporo, gdyż nie są długie). Lovecraft w swoim "Nadnaturalnym horrorze w literaturze" bardzo przychylnie ocenił twórczość pisarza - tu nie sposób się nie zgodzić. Mogę z czystym sumieniem polecić.

Nie "Zbrodnię i Karę", nie "Braci Karamazow", a właśnie "Biesy" poważam za najdoskonalsze dzieło wielkiego rosyjskiego pisarza - mamy tu nie tylko wspaniają, mozaikową, wielowątkową opowieść (której trzonem jest działalność radykalnej grupy wywrotowców w bliżej nieokreślonym rosyjskim mieście) mamy multum postaci (każda imponująco zarysowana - w znaczeniu psychologicznym - i nie będąca jedynie "tłem", wraz z moją ulubioną postacią wykreowaną przez tego pisarza - Aleksy'ego Kiriłłowa, który później został "rozwinięty" do Iwana Karamazowa w ostatniej książce autora), całość jest podszyta mnóstwem filozoficznych rozmyślań oraz mnoga w możliwość interpretacji - to nie tylko opowieść o przemocy, także o genezie zła, zgubnej ślepej wierze w idee, czy wreszcie o przerażającym procesie przeistaczania się bohaterów w tytułowe "biesy". Niewiele mogę o tym wielkopomnym dziele napisać nowego, ale mogę je szczerze polecić - to pragnę to zrobić z całego serca.