Muka

„Muka” ma w sobie coś z pisarstwa Jerzego Kosińskiego. Podobny, „gęsty” styl, kontrasty i życie opisywane bez półśrodków. Zaduma nad ludzką egzystencją, mijającym czasem i konsekwencją dokonywanych wyborów. Ogromna odwaga w burzeniu zastanego porządku przeszłości. Opowieści z dzieciństwa i dorastania zastygłe w półśnie i nie-czasie, niczym komar w bursztynie. Paweł Daniel Zalewski opisując dzieje swojej rodziny jest nieposkromiony, bardzo szczegółowy, co stwarza wrażenie powieści iście monumentalnej, pełnej rozbuchanego ognia i nagłych studzeń. Jako jedynak, wychowany w artystycznej rodzinie (rodzice: Wanda Macedońska – znana malarka i prof. Władysław Zalewski – wybitny konserwator zabytków, profesor ASP), Zalewski jest do cna przesiąknięty inteligenckim środowiskiem, wyborami i autorytetami. Chowany zgodnie z wytycznymi tzw. „zimnego chowu”, otoczony jednak bezwarunkową wolnością i środowiskiem rodziców, nie jest młodym typem towarzyskim, a rówieśnicy, którzy zresztą sprawiają mu wiele przykrości i zawodów, nie zwyciężą nigdy ze środowiskiem tuzów odwiedzających dom rodziców pisarza. Sam od najmłodszych lat wszedł w świat pisania, będąc jednocześnie namiętnym czytelnikiem, a dorastając wśród takich ludzi, można było mieć rozbuchane ambicje, nawet jeśli okresowo przerywane banalnością codzienności. Jednocześnie, wydawałoby się rozpieszczony i chorowity młody człowiek, pragnie w pewnym momencie swojej egzystencji wyjść z tego środowiska, wkroczyć na inne ścieżki, doznać i zasmakować więcej, zaczyna więc poszukiwać mocniejszych wrażeń i innych obszarów. Niebywała pewność, niezłomność w dążeniu do celu, przekonanie co do świata, jaki tworzy, indywidualność ponad wszystko, momentami lekka, ale niegroźna bufonada („Byłem zdeterminowany swoją osobowością, własnym kodem życia: genetyczno-środowiskowymi uwarunkowaniami”). Podróż to przez lata zaiste barwne, ważne miejsca w Polsce i na świecie, rozmowy z mocnymi figurami w rodzinie, rozpiętość uczuć. Dorastanie w Krakowie; mityczne miejsca z czasów PRL-u: Koninki, Wiślica, pierwsze spotkanie z samym morzem, groźna choroba- widmo śmierci. Pasja i rozpacz życia. Osobiście bardzo poruszył mnie rozdział „Drugi Chopin”, ogniskujący cały kunszt literacki Autora na kilku stronach; wyczułam te mityczne, "blokowe", kiedyś tak ważne i pielęgnowane przez nas wszystkich kontakty międzyludzkie, beztroskę życia w cieniu bezpiecznego sąsiedztwa, wspólnotę marzeń, zdarzeń, przeżywania tragedii, która na jakiś czas łączy nawet przez ściany niby obce sobie osoby… To przepiękna opowieść naznaczona wszystkimi życiowymi odcieniami uczuć i emocji. Pamiętnik "z kluczem", z tytułem do zabawy i odgadnięcia. Wielka i ważna, trochę wciąż niedoceniona literatura.