Wybór Zofii

Spodziewałam się zupełnie czegoś innego i mocno się na niej zawiodłam. Mnie nie porwała bk byłam nastawiona na historie obozowe a tu ich po prostu nie było...

Książka polecana na wielu przestrzeniach, ja miałam jednak kłopot żeby z nią „wystartować”

Język wulgarny i przykry, nie warto.

Serdecznie polecam.

Obozy koncentracyjne do dziś pozostają symbolem martyrologii, męczeństwa zarówno tych, którzy zostali tam bestialsko zagazowani w komorach, jak i tych, których śmierć została rozciągnięta w czasie, których skazano na pracę ponad siły przy niewielkich racjach żywnościowych. Choć dziś, z uwagi na znajomość różnych faktów, opisy obozowego życia nie szokują tak, jak jeszcze kilka lat temu, to wciąż wywołują głębokie niezrozumienie tego, jak mogło dojść do tego, że „człowiek człowiekowi zgotował ten los”. W powojennych czasach długo nie ujawniano wszystkich szczegółów obozowej rzeczywistości, w której ludzie byli skłonni zrobić wszystko, by przetrwać. Nastąpił upadek wszystkich norm, wartości, więźniowie gotowi sprzedać byli drugą osobę za dodatkowa porcję zupy, ale jednocześnie historia zna wiele przykładów osób, którzy w imię drugiego człowieka swoje życie poświęcili. Ostatnie lata przyniosły szereg publikacji poświęconych zagadnieniom związanym z funkcjonowaniem obozów koncentracyjnych. Część z nich powstała dlatego, że ci, którzy obozy przeżyli, zdecydowali się opowiedzieć o nich dopiero przed śmiercią, część została oparta na bazie znalezionych w domach przez dzieci czy wnuki pamiętników, czy fragmentów numerów obozowych oderwanych z pasiaków, stanowiących pamiątkę po życiu, które nigdy nie powinno się potoczyć w ten sposób. Jedną z publikacji, która pojawiła się na rynku już dawno, doczekawszy się nawet ekranizacji (z doskonałą Meryl Streep w jednej z głównych ról), a teraz została przez Wydawnictwo Replika wznowiona, jest książka uznana za jedną ze stu najważniejszych pozycji XX wieku. Mowa tu o powieści „Wybór Zofii”, autorstwa Williama Styrona. Współcześnie książka nie ma już takiej siły rażenia, jak w chwili jej wydania, ale wciąż kryje w sobie bolesna prawdę o człowieku i wyborach, których dokonuje pod wpływem różnych okoliczności. Powieść adresowana jest nie tylko do osób zainteresowanych tematyką II wojny światowej, ale do wszystkich, którzy chcą doświadczyć (tak – to książka, której się nie czyta, ale właśnie doświadcza) tej historii, którzy chcą zatopić się w piękny język, opisujący nie tylko traumatyczne wydarzenia przeszłości, ale i skomplikowaną teraźniejszość. Narratorem opowieści jest Stingo, młody mężczyzna pochłonięty ambitnym planem zostania pisarzem. Po zwolnieniu z pracy może nareszcie poświęcić się w pełni temu zajęciu, chociaż z uwagi na brak środków finansowych, jest zmuszony przeprowadzić się na Brooklin. Tam poznaje niezwykłą, ekscentryczną (i toksyczną) parę, których połączyła trauma wojny. Przenosimy się bowiem do 1947 roku, gdzie pamięć o makabrycznych wydarzeniach jest wciąż żywa, gdzie ocaleni wciąż noszą w sobie strach przed koszmarem. Wspomniana para, to Żyd, Natan, genialny biolog pracujący w laboratorium jednej z największych firm farmaceutycznych w kraju, na co dzień paranoik, ziejący nienawiścią do tych, którzy uciemiężyli jego naród oraz Zofia – piękna, młoda kobieta, córka mężczyzny tworzącego elitę Krakowa – uniwersyteckiego profesora, a także wdowa po jednym z wykładowców. Zofia doświadczyła straty już w pierwszych dniach wojny, kiedy jej mąż i ojciec zostali zabrani do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen, gdzie kilka miesięcy później zostali straceni. Tym samym legły w gruzach marzenia młodych małżonków o wspaniałym życiu, jakie wiedli jej rodzice, o wyjeździe do Wiednia, gdzie ona miała studiować muzykę. Zresztą sama Zofia trafia wkrótce do Oświęcimia, choć pobyt tam jest dla niej trudnym tematem, na który unika rozmowy. Nawet przed Stingo, który zaczyna darzyć ją uczuciem, otwiera się powoli, wielokrotnie uciekając się do półprawd czy do kłamstwa. Stopniowo jednak z ich rozmów, wyłania się historia udręczonej przeszłością kobiety, zmuszonej do dokonania wyboru, który po dziś dzieją prześladuje. Historia toczy się wolno, autor sporo miejsca poświęca nie tylko spotkanej przez Stingo parze czy opowieści samej Zofii, ale również pisarzowi. Czytamy fragmenty listów, poznajemy miotające nim dylematy, wkraczamy w jego życie, zanurzając się jednocześnie w specyficznej atmosferze powojennej rzeczywistości. I choć zapewne nie każdemu czytelnikowi ta rzeczywistość będzie odpowiadała, to jednak po powieść zdecydowanie sięgnąć warto.

Długo czytałem, ale przeczytałem. I wiem, że warto! Jak powiedział Jerzy Jarzębski: w życiu tak naprawdę czyta się tylko kilka książek. Czyta się znacznie więcej, rzecz jasna, ale owo więcej błyskawicznie wyparowuje z czytelniczej świadomości. Wybór Zofii jest jedną z tych powieści, które w pamięci pozostają na zawsze. Książka Williama Styrona należy do kanonu literatury obozowej, jednocześnie mocno wyróżniając się na tle innych opowieści obozowych. Pozornie jest to prosta love story, historia specyficznego miłosnego trójkąta, którego wierzchołkami są Stingo, Natan i Zofia. Ten pierwszy poznaje mroczne sekrety pozostałej dwójki, a szczególnie najgłębiej skrywaną tajemnicę Zofii. Jej stopniowe odkrywanie zmieni Stinga – a jednocześnie także i czytelnika – postrzeganie obozów koncentracyjnych. Zofia jest piękną emigrantką z Polski, Natan – żydowskim intelektualistą, o wyjątkowo ciętych poglądach, a Stingo: początkującym pisarzem. Styron nie gra na emocjach, pomimo miłosnego rozpisania charakterów i fabuły: nie próbuje posługiwać się wyciskającymi łzy, podkolorowanymi opowiastkami, czytelnik ma wrażenie obcowania z prawdziwą, nieuładzoną zagładą. Mimo że nie jest jej dosłownym świadkiem. To dogłębna, psychologiczna analiza, próba zrozumienia piekła nazistowskich obozów koncentracyjnych, Syndromu KZ. Nie chcę zdradzać zbyt wiele, bo trzeba samemu odkryć sekret Zofii i spróbować zrozumieć wybór, którego dokonała. Jedno jest pewne – tak książka naprawdę zostanie na zawsze nie tylko w lekturowej pamięci świata, ale też w mojej, jednostkowej świadomości. Kanon literatury obozowej, który śmiało można zestawić z Innym światem, Archipelagiem Gułag czy współczesnymi opowieściami o Zagładzie, chociażby Chłopcem w pasiastej piżamie.

"Co zrobiłaś, że żyjesz, gdy tylu tam zginęło?" No właśnie.. Co zrobiłaś? Jak ci się z tym żyje? Czy życie po nazistowskim piekle jest możliwe? Zofia to była więźniarka obozu koncentracyjnego, którą pożerają demony przeszłości. Kobieta nie potrafi dać sobie z nimi rady. Jej kochanek - Natan - bardzo pragnie odwetu za zbrodnie wojenne. Dziewczyna zwierza się ze swoich obozowych przeżyć Stingo, który jest początkującym pisarzem. Wydawałoby się, że po wojnie życie stanie się łatwiejsze, lepsze.. Jednak Zofia ponownie będzie musiała wybierać, lecz tym razem, aby móc ocalić siebie.. Z pewnością kojarzycie tytuł, bądź oglądaliście film na podstawie tej książki. To chyba jedna z ważniejszych powieści wszechczasów. Główna bohaterka przeżyła piekło. Jest jedną z wielu, a za razem niewielu, którzy przeżyli nazistowskie piekło. Sama jej postać nie podlega ocenie, pomimo iż często nie rozumiałam podjętych przez nią decyzji, jednak jak ona sama mówiła, ludzie w obozach zmieniali się nieodwracalnie. Jednakże patrząc na całokształt powieści mam trochę mieszane uczucia, ponieważ autor zarzuca nam, Polakom, antysemityzm czy tworzenie gett. Stara się podkreślić, że to my braliśmy udział w mordowaniu żydowskiego narodu. Czasami byly tam takie momenty, których nie byłam w stanie przeczytać.. Jednak jest to bardzo mądra, oryginalna i wciągająca pozycja, którą mogę polecić każdemu miłośnikowi literatury obozowej.

Ta książka to kolejny przykład potwierdzający moją inność. Skąd tak wysokie oceny, tyle pozytywnych opinii? Spotkałam się z informacją, że wysokie noty dotyczą filmu. Osobiście ciężko mi się do tego ustosunkować. Filmu nie oglądałam i oglądać nie będę. Owszem, opowiada o kobiecie, która jest byłą więźniarką. I tylko tych kilka opowieści zasługuje na zainteresowanie. Reszta? Sama nie wiem jak ją skomentować. Do tej całej historii dochodzi patologiczny związek Zofii z Natanem, dziwne opisy mężczyzny rozmawiającego z Zofią. Być może są osoby zachwycone piórem tego autora, ja do nich nie należę. Jestem strasznie rozczarowana. https://www.zaczytanaemigrantka.eu/2020/07/wybor-zofii-william-styron.html

Książka trudna, nierówna, historia rozmieniona na drobne. Ogólnie rozczarowująca.