Kalkwerk

Ważna pozycja . Trzeba.

Lektura „Kalkwerk” nie należy do łatwych i przyjemnych. Ani od strony formalnej, ani merytorycznej. Jest jedną, bardzo długą myślą rozpisaną na wiele głosów. Jest swoistym studium upadku człowieka ogarniętego szaleńczą naturą. Odważę się stwierdzić, że ta powieść jest bolesnym atakiem przeciwko człowiekowi i życiu w ogóle. Konrad jest postacią tragiczną, co do tego nie mam najmniejszej wątpliwości. Jest bohaterem odrażającym w swojej obsesji. Wyrachowanym, wyniosłym, egoistycznym i pozbawionym litości człowiekiem. Ale o dziwo znajduję właśnie w tym usprawiedliwienie czynu, jakiego się dopuścił. Już z pierwszych zdań powieści dowiadujemy się, że uśmiercił swoją chorą żonę strzałem w głowę. Już na samym początku Bernhard nie pozostawia złudzeń, co do niegodziwości jego zachowania. Tym okrutnym wstępem otwiera powieść, która zaskakuje przede wszystkim natężeniem myśli, natężeniem faktów, bez pardonu dawkowanych i często wielokrotnie powtarzanych.

Bernhard i jego twórczość jest tak nieszablonowa, że skutecznie wymyka się wszelkim konwencjom. Autor miał odwagę krytykować swoją ojczyznę i wytykać jej wszelkie przywary, które przemycał w dziełach o specyficznej tematyce. "Kalkwerk" jest naznaczony samotnością, nieuleczalną chorobą, samozniszczeniem i izolacją – oryginalny i kontrowersyjny zarazem, a przede wszystkim realny, na wskroś bolesny. Dla jednych jest fascynacją, w innych zaś budzi odrazę i sprzeciw. Bernhard zdaje się badał w nim wytrzymałość swoich czytelników, stawiając im wysokie wymagania, prowokując i dezorientując zarazem. Powieść ta pełna powtórzeń, gier słownych, wieloznaczności, niekonsekwencji i braku chronologii, wymaga olbrzymiej koncentracji i uwagi. Polecam, warto poświęcić odrobinę czasu, by przyjrzeć się jednemu z najwybitniejszych przedstawicieli literatury niemieckojęzycznej.

Proza Bernharda to zdecydowanie nie moja bajka; nie odnajduję się w tak prowokacyjnym, kompletnie dezorientującym stylu - jestem kurczowo przywiązana do tradycyjnej formy, zaś podobne eksperymenty zupełnie do mnie nie przemawiają. Cóż, mój brak otwartości na nowatorską formę nie przekłada się na szczęście na podejście do treści i przesłania, które mocno mnie poruszyły. Małżeństwo Konradów mieszka w starej wapniarni, tytułowym Kalkwerku. To nieprzytulne, niegościnne, pogrążone w grobowej ciszy miejsce na odludziu staje się milczącym świadkiem pełnego tragizmu związku dwojga ludzi noszącego wszelkie znamiona sadyzmu: kalekiej żony zdanej na łaskę i niełaskę zarazem troskliwego jak i okrutnego pa