Kalikst

Bardzo lubię „Ziemię obiecaną” Władysława Reymonta zarówno książkę, jak i film. Wydawało mi się, że nie znajdę drugiej książki opowiadającej o karierze, bogactwie i upadku tak dobrze jak ta, a jednak. „Kalikst. Fermentacja pragnień” Roberta Nowakowskiego wciągnęła mnie z „kopytami”. Drohobycz, XIX wiek. Kalikst Cisek przychodzi do miasta pieszo i w łachmanach. Nikt nie wie skąd i kim jest. Najważniejsze, że ma kapitał na rozpoczęcie interesu. Idealnie potrafi się odnaleźć wśród krwiożerczych przedsiębiorców, a ropa naftowa i jej wydobycie czyni go jednym z najbogatszych mieszkańców. Taki trochę Nikodem Dyzma. Rodzi się kapitalizm. Ma wszystko, czego może pragnąć w życiu nawet dwugłowego psa. Jest bezwzględny. Potrafi iść do celu po trupach, kocha hazard i kobiety. Jest bufonem i ma ogromne poczucie wyższości. Jednak czy da radę poradzić sobie z historią, która nadchodzi? Jego syn Leon zaczyna poszukiwanie odpowiedzi na pytania o przeszłość i teraźniejszość swojego ojca. Wiele rzeczy zaskoczy jego i czytelnika. Świetnie napisana z dbałością o najdrobniejsze realia z tamtych czasów. Dokładnie możemy sobie wyobrazić scenerię, w jakiej rozgrywa się powieść. Na początku odrobinę przeszkadzała mi gwara, w której mówi Kalikst, ale to tylko moment. W tej książce jest wszystko, co potrzebne jest, by stała się hitem: miłość, nienawiść, tajemnica, ogromne pieniądze, romanse, wrogowie i przyjaciele, rodzina i wielka historia. Świetnie się wszystko splata. Bardzo ciekawy jest też zabieg, że opowieść snuje aż trzech narratorów: matka, ojciec i syn. Wszystko ich różni nawet ich historie. Doskonała lektura 🙂 Polecam 🙂

Kalikst Cisek pojawia się w Drohobyczu, by zarobić ogromne pieniądze na wydobyciu wosku ziemnego. Pomagają mu w tym liczne znajomości. Antysemita. Postać antypatyczna, egocentryczna, obrzydliwie bogata, zepsuta do szpiku kości. Dawno utracił resztki człowieczeństwa, czego wyraz dostajemy, gdy obserwujemy jego plugawe działania, liczne romanse i zbrodnie codzienności za które nie odpowiada. Historia polifoniczna pokazująca rodzący się kapitalizm. Dużo w niej bezsensownej śmierci, dehumanizacji i wyłaniających się tajemnic o figurze nieobecnego ojca. Tu zastana rzeczywistość koreluje się ze światem umarłych, co jeszcze bardziej pogłębia wrażenia. Autor gra kontrastami. Rzecz intertekstualna, co widzimy chociażby po odwołaniach między wierszami do mitu o Hadesie, Dantego, czy Pisma Świętego. Zanurzona po brzegi w surrealizmie. Zawiera elementy turpistyczne. Znakomicie puentuje zgnilizny społeczeństw patriarchalnych, istotę wybaczenia i ocalenia, abortowane miłości oraz przewinienia przodków, które nie można przykrywać patyną milczenia. Tylko czy strach pozwoli zawalczyć? Nowakowski ciekawie oddaje realia historyczne, począwszy od schyłku XIX wieku, epoki Młodej Polski i kryzys wartości moralnych, niczym z wiersza Kazimierza Przerwy- Tetmajera „Koniec wieku XIX.” Pisze o znikaniu, nieodżałowanych stratach. Widok na bezbrzeżne cierpienie, żądzę pieniądza oraz to, do czego doprowadza chęć bycia lepszym niż reszta ludzi obok, którymi się pogardza. Doceniam kreację bohaterów. Zdecydowanej większości nie chcielibyśmy spotkać nawet w zaświatach. Właściwie żadnego (no może oprócz narratora) nie sposób polubić. Autor znakomicie puentuje kondycję człowieka i jego chore pragnienia doprowadzające do zguby każdego, kogo spotka na swej obrazoburczej ścieżce. „Kalikst” można rozczytywać przez różne konteksty. Jest niczym cebula, tak wiele w nim warstw. Powieść łotrzykowska. Piękna formalnie. Pobudzająca synapsy do pogłębionego działania. Budzi niepokój w arteriach. Oprószona transcendencją, homoerotyzmem i socjologicznym sznytem. Nowakowski spija esencję ze słów. Intencjonalnie podsyca wrażenia, angażuje i wciąga bez reszty w zepsuty świat przedstawiony.Znakomicie buduje napięcie przez rytmizację. Gra na emocjach czytelnika, czego dowodem jest m.in. przewrotny tytuł- odwołujący się do papieża Kaliksa I Szykujcie się na intelektualną rozrywkę w najlepszym wydaniu.