Hitler

Czy istnieje związek miedzy społeczeństwem, ideologią, kulturą polityczną Niemiec a osobowością człowieka, który rządził tym krajem w latach 1933-1945? Na pytanie to nie dają odpowiedzi liczne dzieła na temat Trzeciej Rzeszy i drugiej wojny światowej. Dopiero śledząc krok po kroku życie Hitlera, od dzieciństwa spędzonego w Austrii po śmierć w bunkrze Kancelarii Rzeszy, można sobie uzmysłowić, w jakim stopniu był on wytworem austriacko-niemieckiej historii, jej wstrząsów i frustracji, historii narodu pragnącego zjednoczenia. W innych okolicznościach Hitler, owo ucieleśnienie "pospolitości zła", nigdy nie zdołałby stanąć na czele narodu ani odcisnąć swego piętna na społeczeństwie i kulturze politycznej Trzeciej Rzeszy. Złożony charakter tego człowieka odzwierciedlał ideologię niemiecką, podzielone państwo i rozbity naród. Elementy strukturalne, funkcjonalne, ideologiczne i osobowe układają się w nierozłączną całość w historii Niemiec od końca XIX do połowy XX w. Paroksyzm ideologii germańskiej doprowadził do kataklizmu, jakiego nie znała historia ludzkości. Postać Hitlera będzie się już na zawsze kojarzyć z Niemcami i przypominać, do czego zdolny jest człowiek wobec swoich bliźnich.