Autorka: Katarzyna Kazimierowska
Dominikę Słowik znamy dzięki mrocznej, chwilami przypominającej senną marę „Zimowli” (wyróżnioną nagrodą Odkrycie Empiku czy też Paszportem „Polityki”) oraz z jej mocnego, wręcz transowego debiutu „Atlas: Doppelganger” (za który otrzymała nominację do Nagrody Literackiej Gdynia). Wiemy, że lekko nie będzie. I nie jest. Pewnego dnia zima po prostu się nie kończy. Gorzej, robi się coraz zimniej, mroźniej i straszniej. Można zakopać się w śniegu i nie znaleźć drogi wyjścia. Innym razem lato rozciąga się w najlepsze i trwa do października. Czasem w morzu pojawiają się sinice i nie chcą sobie pójść. Może też zdarzyć się nam coś niezapowiedzianego, w dodatku uciążliwego. Na przykład chwilowa utrata wzroku. Ale Dominice Słowik zawsze chodzi o to samo: o anomalię.
Zmiana reguł gry
Aberracja to wspólny mianownik dwunastu opowiadań, które składają się na zbiór „Samosiejki”. Tytuł dokładnie oddaje ideę autorki: pewne rzeczy po prostu się pojawiają, wyrastają same, bez naszej pomocy, wokół nas lub w nas, a my możemy się im przyglądać. Nasza reakcja rzadko coś zmienia, może pozwala nam szybciej zrozumieć, że pewne rzeczy są nieuniknione, jak szerząca się wokół pleśń.
Czasem to anomalie pogodowe, choć czytelnik odnajdzie w nich niepokój rozmów o katastrofie klimatycznej, która już tu jest, jak 20 stopni w marcu i grzyby w sierpniu. Ale pogodowe zmiany, choć nieoczekiwane, ustawiają bohaterów Słowik – często mamy tylko jedną postać w opowiadaniu – w roli obserwatorów, wręcz kronikarzy zmian. Co ciekawe, wobec nowych, nietypowych zjawisk, nie wpadają oni w panikę, nie decydują się na ucieczkę czy choćby lament nad niepewną przyszłością. Raczej dostosowują się do zmieniających się reguł świata, adaptują do nowych warunków.
Bohaterka opowiadania „Kwarantanna” podczas pandemicznego lockdownu powoli przyswaja kolejne lekcje jogi, a w końcu udaje jej się wykonać idealnie asanę psa z głową w dół. Gdy pewnej zimy śnieg nie przychodzi, córka zabiera matkę, która co roku zasypia na zimę niczym niedźwiedź , w góry, bo tam śnieg jest zawsze. Niemal zawsze można się zaadaptować, zmienić nasze wewnętrzne reguły gry wobec wymagającej sytuacji – zdaje się mówić Słowik.
Pytając o kosmiczną równowagę
Dwa z opowiadań, niczym dwie strony tego samego medalu, to niemal science fiction. W pierwszym główny bohater zauważa w nocy światło nieznanego pochodzenia. Następnego dnia odwiedzają go tajemniczy mężczyźni (może tajniacy) i pytają, czy widział coś niezwykłego. Wokół niego wieś zaczyna się po cichu wyludniać, a w zamian wszędzie wyrastają (jak grzyby po deszczu, chciałoby się powiedzieć) bujne, zielone samosiejki. Wszędzie. Czy to już inwazja, czy może ratunek dla przeżartej rdzą i chorobą Ziemi?
„Musimy wreszcie trochę ustąpić”, mówi jego sąsiadka. Ale komu? Obcym czy naturze? Z kolei w „Koloniach pozaziemskich” Raja, która właśnie przylatuje na stację krążącą wokół ziemi, ma za zadanie uporać się z powoli opanowującą obiekt pleśnią. Ale na stacji dzieją się podejrzane rzeczy. Czy to pleśń jest problemem, czy może to ona narusza kosmiczną równowagę?
Czasem anomalia wydarza się w nas albo wokół nas, albo wydarzyła się już dawno, tylko my tego nie zauważyliśmy. W otwierającym opowiadaniu bohaterka traci wzrok na trzy tygodnie. Samotna w małej kawalerce zaczyna doświadczać zdarzeń, które wywołują w niej niepokój i poczucie zagrożenia. Co się stanie, gdy wyłączymy nasz najważniejszy zmysł? Czy to nasz umysł płata nam figle, czy może świat wokół nas naprawdę się zmienia? W pięknym końcowym opowiadaniu córka wraca na wieś, by przypilnować matki, z którą podobno coś się dzieje. A jednak, jak się okazuje, nie dzieje się nic; czy też może to, co wyjątkowe, wydarzyło się już dawno, a teraz możemy obserwować efekty zmiany sprzed lat. Ingerencja jest zbędna, sprawy płyną swoim tokiem. Może czasem wystarczy trochę ustąpić.
Sprawdź inne artykuły z pasji Czytam.
A już 18 października, w ramach Wirtualnych Targów Książki, zapraszamy na spotkanie online z Dominiką Słowik. Rozmowę poprowadzi Justyna Dżbik-Kluge. Więcej informacji znajdziecie na stronie wydarzenia, klikając w poniższe zdjęcie.
Komentarze (0)