Źródło

Opis albumu: Źródło

Jacek Kaczmarski urodził się w 1957 roku w Warszawie, gdzie ukończył polonistykę. Pracę twórczą rozpoczął wcześnie – pierwsze wiersze i pieśni powstawały w połowie lat 70. Debiutował na FPS w Krakowie w 1977 roku, zdobywając I nagrodę za utwór Obława, rozgłos zyskał u boku przyjaciół, Przemysława Gintrowskiego i Zbigniewa Łapińskiego w legendarnym programie „Mury", wykonywanym przez trio w 1979 r.

Artysta zafascynował widownię odważną – albo lepiej: heroiczną – interpretacją własnych wierszy, poruszających po raz pierwszy w całej polskiej poezji śpiewanej, tematykę historyczną, polityczną, narodową. Doczekał się, osobnego na naszej scenie muzycznej, statusu barda – poety i gitarzysty, który mówi własnym, indywidualnym głosem o rzeczach ważnych dla wielu. W przypadku tego twórcy popularna kategoria poezja śpiewana okazuje się zbyt wąska – Kaczmarski to cała „śpiewana literatura".

Drugi program składu Kaczmarski/Gintrowski/Łapiński nosił tytuł „Raj" (1980). Trzeci, „Muzeum" (1981), zainspirowało malarstwo historyczne, głównie polskie. Pierwszy solowy album Jacka Kaczmarskiego, „Krzyk", powstał w 1981 roku. Po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego artysta pozostał na Zachodzie. Przez cały czas tworzył nowe pieśni i pisał wiersze. Koncertował przed Polonią na wszystkich kontynentach, współpracował z Radiem Wolna Europa. Wrócił do wolnej Polski w 1991 roku i odbył tryumfalne tournee, podejmowany jako postać legendarna.

Jeszcze w tym samym roku odnowiło współpracę pamiętne trio. Jacek Kaczmarski, wraz z Gintrowskim i Łapińskim, odbyli wspólne tournee, wkrótce nagrali też nowy materiał studyjny. W połowie dekady Jacek Kaczmarski wydał jeszcze dwa albumy: „Sarmatia" (wraz ze Zbigniewem Łapińskim) i „Pochwała łotrostwa" (solo). Potem zaś, ku niemałemu zaskoczeniu wielbicieli, wyjechał na emigrację do Australii, gdzie jego aktywność twórcza rozszerzyła się o działalność czysto literacką i Kaczmarski jest dziś autorem licznych książek, m.in. popularnej „Plaży dla psów" (1998). Piękna edycja „Ale źródło wciąż bije" (2002) zawiera większość pieśni i wierszy artysty.

Od czasu emigracji Jacek Kaczmarski regularnie bywa w Polsce, gdzie koncertuje oraz rejestruje na albumach kolejne recitale: „Dwie Skały" (2000), „Dwadzieścia (5) lat później" (2001) oraz „Mimochodem" (2002). W maju 2002 roku w warszawskiej Sali Kongresowej odbył się wielki koncert „Śpiewak nie może być sam" poświęcony osobie i twórczości Jacka Kaczmarskiego. Wystąpili w nim czołowi polscy artyści.

Dorobek Kaczmarskiego obejmuje setki pieśni. W tak krótkim wyborze jak ten nie mogło zabraknąć tych najważniejszych, takich jak Mury czy Obława. Obok utworów dawnych znalazły się najnowsze, wśród nich Piosenka napisana mimochodem (2002). Prezentujemy tego niezwykłego artystę w odmiennych wcieleniach wykonawczych – drapieżnego, ekspresyjnego (Nie lubię), ale także lirycznego (Wędrówka z cieniem). Przypominamy jego nieustającą fascynacje malarstwem (Zesłanie studentów).

Nasz wybór ukazuje różnorodność zainteresowań twórcy. Są tutaj pieśni historyczne, obejmujące szerokie spektrum zainteresowań – od antyku (Lekcja historii klasycznej), po dzieje najnowsze (Ballada wrześniowa). Istotne miejsce zajmuje motyw rosyjski (m.in. Krajobraz po uczcie). Artysta oddaje hołd ulubionym bardom – Wysockiemu (którego pieśni konsekwentnie popularyzował w naszym kraju) oraz Okudżawie.

Jacek Kaczmarski nigdy nie stronił od tematyki współczesnej – wprost przeciwnie. Poznajemy komentarze tak gorzkie jak Nasza klasa oraz tak niebezpiecznie zabawne jak Postmodernizm. Filozoficzne refleksje artysty także przybierają wieloraką formę – dość porównać Wojnę postu z karnawałem z Bajką o Głupim Jasiu, albo prześledzić paradoksy „nakręcano codziennie zegara, w którym wskazówki odpadły" (Zegar). Najważniejsza zawsze pozostaje Polska – jak w przewrotnej, trudnej Modlitwie.

Perły tej kolekcji to niewątpliwie dwa „kultowe" nagrania archiwalne, prezentowane tutaj na płycie po raz pierwszy: legendarna Obława pochodzi z telewizyjnego Studia Gama (1980), a niezrównane, porywające wykonanie Epitafium dla W. Wysockiego – utworu uważanego przez wielu znawców za „opus magnum" Jacka Kaczmarskiego – słyszymy tu w wersji koncertowej, zarejestrowanej podczas festiwalu Opole 1981.

Miłośnikom pieśni Jacka Kaczmarskiego przypominamy, że w 2002 roku w naszej „Zielonej Serii" ukazała się zremasterowana edycja „Dzieł Wszystkich" tego artysty – jej istotną część stanowiły premierowe wydania kompaktowe nagrań dotychczas znanych tylko z kaset. Wznowienia zapoczątkowała reedycja „Murów" (1999).

Daniel Wyszogrodzki