Tolkien w pigułce i literackie biorytmy

Rozmowa z Rafałem Ziemkiewiczem, dziennikarzem, publicystą, autorem literatury fantastycznej, trzykrotnym laureatem Nagrody Literackiej im. Janusza A. Zajdla


Asa empiku w kategorii „literatura fantastyczna” otrzymała w tym roku książka „Dzieci Hurina” Tolkiena. Czy mógłby Pan skomentować ten wybór czytelników?

Tolkien to jest absolutna klasyka, a „Dzieci Hurina” to jak gdyby klasyka w pigułce. To, co w „Silmarillionie” jest może trochę trudne dla przeciętnego czytelnika, tu zostało podane bardzo ładnie, w sposób fascynujący literacko i ciekawy. Myślę, że to dobrze, że klasyka sprzedaje się najlepiej. Byłbym zaniepokojony, gdyby okazało się, że czytelnicy zapominają o podstawach gatunku, a za bardzo skupiają się na nowinkach. Czytanie Tolkiena jeszcze nigdy nikomu nie zaszkodziło i na pewno nie zaszkodzi.

Jaka książka fantastyczna, Pana zdaniem, była najciekawszą publikacją 2007 roku?

Nie podejmuję się oceny, ponieważ nie jestem w stanie wszystkiego przeczytać. Pamiętam czasy, kiedy ukazywało się 10 książek fantastycznych rocznie. Kilka lat temu policzyliśmy z kolegami, że obecnie ukazują się trzy takie książki w ciągu dwóch dni. W tej sytuacji nie jestem już w stanie tego ogarnąć. Czytam to, co polecają mi znajomi jako warte przeczytania.

A gdyby miał Pan wybierać spośród tych, które Pan przeczytał?

Skrzywdzę kogoś, dlatego nie podejmę się mówić o rzeczach najlepszych, natomiast cieszę się, że polska fantastyka jest obecnie w natarciu, że są trzy wyspecjalizowane wydawnictwa, które żyją praktycznie tylko z polskich tekstów, że jest bardzo dużo debiutów. Pamiętam czasy, kiedy wydawcy sugerowali polskim autorom, by wymyślali sobie brzmiące z angielska pseudonimy, twierdząc, że polska fantastyka już nigdy nie będzie się sprzedawała. Dzisiaj okazuje się, że polskie utwory należące do tego gatunku cieszą się dużą popularnością. W 2007 roku było lepiej niż w 2006 i jestem przekonany, że w 2008 będzie jeszcze lepiej.

W ostatnich latach bardzo chętnie zdradza Pan fantastykę dla publicystyki i literatury współczesnej. Czy fantastyka ma jeszcze jakiekolwiek szanse, by zwyciężyć w walce o Pana względy?

To są takie wewnętrzne rytmy, żeby nie powiedzieć „biorytmy”, którym autor jest poddany. Nie zamierzam z tym walczyć. Przez wiele lat pisałem tylko fantastykę, teraz piszę takie rzeczy, jakie piszę i możliwe, że za rok wrócę do fantastyki. Nigdy się od niej nie odżegnywałem.
Moja przyjaciółka opowiedziała mi, że kiedyś będąc w empiku zobaczyła młodych ludzi przeglądających książki science fiction, między innymi moją i zapytała, nie przyznając się, że mnie zna, co oni o niej sądzą. Na to usłyszała, że Ziemkiewicz to już jest literatura dla starszych. Tak więc obawiam się, że jestem autorem dla starszych i godzę się z tym. Ale być może to się zmieni.

Rozmawiała Magdalena Walusiak